Fęrsluflokkur: Feršalög

200 įr frį fęšingu Sölva Helgasonar - Sólon Ķslandus

Lķkt og Kristur foršum
varstu krossfestur af lżšnum
sem til leti taldi heimspeki og list
Hög var hönd og hugur žinn
og aš žér hęndust börnin
og marga heita konu fékkstu kysst (Magnśs Eirķksson)

Žann 16. įgśst eru 200 įr sķšan Sölvi Helgason, flakkari, listamašur og spekingur fęddist į bęnum Fjalli ķ Sléttuhlķš ķ Skagafirši, į ströndinni viš ysta haf.

Ég hafši helst heyrt um Sölva ķ gengum lagiš Sölvi Helgason flutt af hljómsveitinni Mannakorn.  Ķ fyrrasumar fór ég į Kjarvalsstaši en žar voru žrjįr sżningar. Ein af žeim var Blómsturheimar sem tileinkuš var verkum Sölva. Listfręšingur lóšsaši okkur um sżningarnar og sagši frį 18 nżjum verkum Sölva frį Danmörku. Mér fundust blómamyndirnar ekkert sérlega spennandi, mikil endurtekning en blöš sem Sölvi hafši skrifaš į vöktu athygli mķna. Žaš voru örsmįir stafir meš fallegri rithönd į žéttskrifušu blaši, allt gjörnżtt.  Listfręšingurinn var spuršur śt ķ žetta og svariš var augljóst.

Skrift Sölva var frįbęr, og kunni hann margbreytta leturgerš. Venjulega skrifaši hann svo smįtt, aš ólęsislegt var meš berum augum. Gerši hann žaš bęši til aš spara blek og pappķr og eins til aš sżna yfirburši sķna ķ žvķ sem öšru. Žį gat fólkiš, sem alltaf var į žönum ķ kringum hann, sķšur lesiš śr penna hans, žvķ aš ekki skorti žaš forvitnina. Annars var žaš vķst litlu nęr, žótt žaš gęti stafaš sig fram śr nokkrum lķnum. Žaš svimaši um stund af ofurmagni vizku hans. Žaš var allt og sumt.   (Sólon Ķslandus II, bls. 286.)

Minnisvaršinn

Eftir žessa sżningu vissi ég ašeins meira um Sölva en fyrir ašra tilviljun kynntist ég lķfshlaupi Sölva eša Sólon Ķslandus ķ sumar er ég heimsótti Skagafjörš.  Ég heimsótti minnisvarša um Sölva viš bęinn Lónkot ķ Sléttuhlķš og lagši rauša rós viš minnisvaršann.  Žar frétti ég aš til vęri bók um hann, Sólon Ķslandus eftir Davķš Stefįnsson frį Fagraskógi.  Žvķ var įkvešiš aš fį hana lįnaša og lesa bindin tvö eftir farsęla dvölina nįlęgt Sléttuhlķš.

Minnisvarši  Sölvi Helgason

Ég sé Sölva Helgason fyrir mér žar sem hann situr į skżjahnošra yfir Sléttuhlķš ķ Skagafirši. Augu hans flökta en stašnęmast viš minnisvaršan ķ Lónkoti. Rósin žķn og styttan mynna okkur į aš einu sinni fyrir löngu var förumašur į Ķslandi sem lifši ķ eigin heimi. Hann reyndi aš opna augu samferša fólks sķns į sjįlfum sér ķ mįli og myndum. Engin skildi hann fyrr en eilķfšin hafši sléttaš yfir sporin hans.”  -GT

 

Sólon Ķslandus

Ég hafši gaman af lestri bókarinnar og hjįlpaši dvöl mķn mikiš og gaf nżtt sjónarhorn. Ég įttaši mig miklu betur į landinu, heišunum og kraftinum ķ hafinu sem Davķš lżsir svo meistaralega vel.  Skįldsagan segir į sannfęrandi hįtt frį lķfshlaupi Sölva sem tekur sér nafniš Sólon Ķslandus og er spegill į 19. öldina. Žaš kom į óvart žegar fréttist aš Davķš vęri aš skrifa bók um Sölva  sem kom śt įriš 1940 en žaš er snjallt hjį höfundi aš nota förumann til aš feršast um Ķsland į žessum hörmungar tķmum žar sem vistarbönd voru viš lżši og alžżšufólk mįtti ekki feršast į milli sżslna įn reisupassa.  Sagan er listilega vel skrifuš meš mikiš af fallegum gömlum oršum  sem sżnir hvaš Davķš hefur mikiš vald yfir tungumįlinu og lifši ég mig vel inn ķ tķmann fyrir 200 įrum. Gagnrżnendum finnst hann draga ókosti Sölva meira fram en kosti ķ sögulega skįldverkinu. Persónusköpun er góš og margar persónur mjög eftirminnilegar.

Erfišri ęsku sem mótaši hann er lżst mjög sannfęrandi og fallegu sambandi hans viš móšur hans en hśn lést er hann var į unglingsaldri. Fašir hans ofdekraši hann en lést er Sölvi var fjögurra įra.  Samband stjśpföšur hans var byggt į hatri.  Eftir aš hann varš munašarlaus fór hann į flakk eša geršist landhlaupari. Mögulegt er aš žessi įföll hafi gert hann sinnisveikan.

Frelsiš

En Sólon Ķslandus lét ekkert stöšva sig. Örlögin höfšu synjaš honum žeirrar nįšar, aš stunda  bókvķsi į skólabekk. Lķkamlegt strit var honum ósambošiš. Hann baršist fyrir frelsis. Frjįlsborinn mašur,  hann vari hvorki hreppakerling né glępamašur, heldur frjįlsborinn höfšingi og spekingur, sjįlfrįšur ferša sinna.  Jaršhnötturinn var hans heimili.

Žessi afstaša hans kostaši sitt og eyšilagši bestu įr lķfs hans. Žegar Sölvi var 23 įra var hann handtekinn og įkęršur fyrir flęking og aš falsa yfirnįttśrlegan  reisupassa. Hann fékk dóm upp į 27 vandarhögg.  Nokkrum įrum sķšar var hann aftur įkęršur fyrir lausamennsku og flakk. Hann uppskar  fleiri vandarhögg . Įriš  1854 var hann sķšan dęmdur til žriggja įra betrunarvistar ķ Danmörku. Sölvi stóš meš sjįlfum sér.

Žegar hann kom til Ķslands  hélt hann flakkinu samt įfram og helgaši sig enn meir mįlaralistinni. En lķfiš var barįtta og sżn bęnda var sś aš fólk hafši annaš aš gera ķ fjallkotunum en aš góna śt ķ loftiš. Lifši ekki af fegurš, heldur striti.

En Sölvi svaraši: Er žaš ekki vinna aš feršast um landiš og gera af žvķ uppdrętti og kort? Er žaš ekki vinna aš stunda vķsindi og listir?

Ķ fari hans fór saman brengluš sjįlfsķmynd, lituš af oflęti, en jafnframt ókyrrš og stefnuleysi, sem žóttu almennt vera ógęfumerki. Sumir köllušu hann loddara en ašrir snilling. (bls. 120 FĶ įrbók 2016)

Allt eru žetta sjįlfsögš réttindi ķ dag, aš geta feršast um landiš og einstök barįtta hans viš embęttismannakerfiš. Aldri gafst hann upp.   Žarna rannsökušu og dęmdu sżslumenn ķ sama mįlinu, mannréttindabrot voru framin.

Saga Sölva į vel viš ķ dag, blökkumenn ķ Bandarķkjunum eru ķ sömu barįttu, samkynhneigšir og fleiri. En Sölvi var einn ķ barįttunni, ólķkt Rosa Parks sem neitaši aš standa upp fyrir kśgurum sķnum. Enginn skildi hann.

Eins dįist ég af sjįlfstrausti hans og seiglu, standa upp ķ hįrinu į embęttismönnum og geta lifaš į heišum Ķslands en vešur voru oft slęm.

Sölvi lést 20. október 1895, 75 įra aš aldri į Ysahóli ķ sömu sveit og hann fęddist. Vistarbandiš sem hélt honum föngnum hęttir į žessum tķma.

En hver er arfleiš Sölva?  Mannréttindabarįtta og listaverk. En hann er frumkvöšull ķ mįlaralist į Ķslandi. Frjįls og sjįlflęršur listamašur meš nżja stefnu sem fólk skildi ekki. Honum var żtt til hlišar, hann er naivisti, en žaš sem hann gerši spratt śr hans eigin hugarheimi. Blómin eru ekki ķslensk fjallablóm heldur śr hans fantasķu heimi. 

Einnig er óśtgefiš efni į Žjóšminjasafninu. Žar į mešal Saga Frakklands en hann var undir įhrifum frį frelsandi Frakklandi.

Eftir aš hafa fręšst um Sölva, žį hefur hann vaxiš mikiš ķ įliti hjį mér žó hann hafi veriš erfišur ķ samskipum og blómamyndirnar verša įhugaveršari og fallegri. Męli meš lesti į bókinni Sólon Ķslandus, žaš er skemmtileg lesning. 

En best er aš enda žetta į lokaoršum Ingunnar Jónsdóttur ķ Eimreišinni 1923 en hśn kynntist Sölva į efri įrum en žį voru enn miklir fordómar śt ķ lķfsstķl Sölva: “En alt fyrir žaš hefir mér ekki gengiš betur en öšrum aš rįša žį gįtu, hvort hann var heimspekingur eša heimskingi.”

Listaverk Sölvi Helgason

Heimildir:
Įrbók Feršafélags Ķslands, 2016
Eimreišin, tķmarit 1923.
Harpa Björnsdóttir, ruv.is 2019.
Sólon Ķslandus, Davķš Stefįnsson 1940.
Sölvi Helgason, listamašur į hrakningi, Jón Óskar 1984.


Tindastóll (995 m)

Hvar skal byrja? Hvar skal standa?
Hįtt til fjalla? Lįgt til stranda?
Bragi leysir brįtt śr vanda,
bendir mér į Tindastól! (Matthķas Jochumsson)

Ég skildi aldrei af hverju helsta kennileiti Skagafjaršar, fjalliš Tindastóll héti Tindastóll žvķ žaš hafši ekki tignarlegan skaftfellskan tind. En žegar siglt er undir Stólnum, žį sjįst tindarašir į fjallinu, m.a. I Tröllagreišu. Žį skilur mašur nafniš og mér finnst žaš mjög fallegt og višeigandi. Hins vegar er Tindastóll skrķtiš nafn į ķžróttafélagi.

Tindastóll er 995 metra žar sem hann er hęstur og 18 kķlómetra langt og 8 km į breidd, efnismesta fjall Skagafjaršar.

Fjalliš er hömrótt mjög aš austan og žar vķša torsótt uppgöngu, en aš sunnan og vestan er lķtiš um kletta og vķša įgętar uppgönguleišir.

Hęgt er aš ganga į Tindastól frį nokkrum stöšum. Algengast er aš ganga stikušu leišina frį upplżsingaskilti noršan viš malarnįmur noršaustan viš Hraksķšuį og stefna į fjallsbrśn viš Einhyrning syšri. Önnur leiš er aš ganga frį eyšibżlinu Skķšastöšum og stefna į hinn Einhyrninginn.  Einnig er hęgt aš fara frį skķšasvęšinu og ganga žašan upp į topp eša nišur į Reykjaströnd austan viš Stólinn og jafnvel baša sig ķ Grettislaug. 

Villiendurnar völdu öruggustu leišina, žį stikušu. Viš stefndum į Einhyrning sem sést allan tķmann.  Til aš byrja meš er gengiš upp meš Hraksķšuį aš noršanveršu, upp aflķšandi brekkur. Liggur leišin fjarri hęttulegum brśnum og giljum og ętti žvķ aš vera öllum fęr mestan hluta įrsins. Žegar ofar kemur er hęstu įsum fylgt žar til upp į brśnina er komiš.

Žegar upp er komiš er varša meš gestabók, glęsilegu śtsżni yfir stóran hluta Skagafjaršar og einnig er myndarleg endurvarpsstöš.

Žjóšsaga er um óskastein į Tindastól en vorum ekki hjį Óskatjörn og misstum af öllum óskum žrįtt fyrir aš vera daginn eftir Jónsmessunótt.

Tindastóll er rofleif ķ jašri fornrar megineldstöšvar sem var virk fyrir 8-9 milljón įra. Ķsaldarjöklar grófu svo skörš og dali ķ berggrunninn ķ 3 įrmilljónir en oft hefur fjalliš stašiš uppśr žeim jöklum. Žvķ nokkuš traust til uppgöngu žegar jaršskjįlftahrina er ķ gangi.

Śtsżni var įgętt til sušurs en vešurgušir bušu upp į skżjaš vešur. Žar er nęstur Molduxi, annaš einkennisfjall Sauškrękinga og ķ fjarska er  konungur Skagafjaršarfjalla, Męlifellshnjśkur, hęsta fjall Skagafjaršar utan jökla en fyrr ķ vikunni höfšum viš gengiš į hann og rifjušum upp feršina.  Einnig yfir Gönguskörš og Saušįrkrók.  Ķ austri blasa viš fjöllin į Tröllaskaga įsamt eyjunum ķ Skagafirši ķ noršaustri. Til vestur sįst til fjalla į Skaga.

Einhyrningur

Göngufólk viš vöršu į Einhyrning syšri ķ 795 m hęš. Saušarįrkrókur fyrir nešan.

Dagsetning: 25. jśnķ 2020
Göngubyrjun: Malarnįmur noršaustan viš Hraksķšuį, 175 m (N: 65.45.453 – W:19.42.138)
Fjallsbrśn viš Einhyrning - varša: 795 m  (N: 65.46.894 – W: 19.42.820)
Hękkun göngufólks: 620 metrar
Uppgöngutķmi: 165 mķnśtur (10:00 – 12:45)
Heildargöngutķmi: 255 mķnśtur (10:00 – 14:15)
Erfišleikastig: 2 skór
Vegalengd: 12,8 km
Vešur - Saušįrkrókur kl. 12.00: Skżjaš, S 5 m/s, 16,2 °C, rakastig 57%.
Žįtttakendur: Villiendur. 10 göngumenn.
GSM samband: Jį, 4G
Gestabók: Jį
Gönguleišalżsing: Fjalliš er aušgengt viš flestar ašstęšur įriš um kring eftir žessari leiš. Vel stikuš leik upp gróna mela.

Eldra nafn: Eilķfsfjall eša Eilķfsfell, kennt viš landnįmsmanninn Eilķf örn Atlason.

Facebook-status: Takk!    Enn einn dżršardagurinn TAKK

Heimildir
Feršafélag Ķslands įrbók 2012, Skagafjöršur vestan vatna.
Ķslensk fjöll - Gönguleišir į 151 tind

 


Drangey (180 m)

Tķbrį frį Tindastóli

titrar um rastir žrjįr.

Margt sér į mišjum firši

Męlifellshnjśkur blįr.

 

Žar rķs Drangey śr djśpi,

dunar af fuglasöng

bjargiš, og bįšumegin

beljandi hvalažröng.

 

Einn gengur hrśtur ķ eynni.

Illugi Bjargi frį

dapur situr daga langa

daušvona bróšur hjį.        

   (Jónas Hallgrķmsson)

Žetta kvęši eftir ljóšskįldiš Jónas smellpassar viš feršalag Villiandanna  til Skagafjaršar um sumarsólstöšur. Fyrst var Męlifellshnjśkur genginn, sķšan Drangey heimsótt og aš lokum Tindastóll. Stemmingin ķ Drangey rķmar vel viš ljóšiš. Drangey rķs eins og rammbyggšur kastali śr hafinu meš žverhnķpta hamraveggi į alla kanta og grasi vaxinn koll. Fjörugt fuglalķf meš dunandi hįvaša og į heimleišinni skošušum viš hnśfubaka.  Sagan af Gretti sterka fléttašist skemmtilega inn ķ feršina og gaf öllu nżja dżpt.

Drangey og Kerling

Drangey og Kerling

Aš sigla upp aš Drangey ķ Skagafirši var eins og aš koma inn ķ ęvintżraheim. Svartfuglinn, ritan og fżllinn tóku  vel į móti okkur og žaš var mikiš lķf viš klettadranginn Kerlingu. Hvķtur į köflum eftir fugladrit og minnti į klettinn Hvķtserk. Ķ gamalli žjóšsögu segir aš tvö nįtttröll hafi veriš į ferš meš kś sķna yfir fjöršinn žegar lżsti af degi. Uršu žau og kżrin žį aš steini. Er Drangey kżrin og stendur Kerling sunnan hennar. Karl var fyrir noršan eyna en féll ķ jaršskjįlfta 11. september 1755.

Aš sigla mešfram eyjunni meš allt žetta fuglalķf, garg og lykt var stórbrotiš og minnti į siglingu inn Vestmanneyjahöfn.

Sušurhluti eyjarinnar blasti viš eins og hamraveggur og vöktu Svörtuloft athygli en fyrir nešan žau er Fjaran en hśn hefur minnkaš. Žar var mikil śtgerš įšur fyrr og allt aš 200 manns höfšu ašsetur. Žeir stundušu umdeildar flekaveišar sem voru bannašar 1966. Eyjan var mikil matarkista og ótrślegar tölur heyršust um fugl sem veiddur var, allt aš 200 žśsund fuglar į einu sumri og 20 žśsund egg tekin, stśtfull af orku. Žessar tölur vekja spurningu um hvort veišin hafi veriš sjįlfbęr hjį forfešrum okkar?

Bśiš er aš śtbśa litla höfn inni ķ Uppgönguvķk og lentum viš žar innan um forvitna sjófugla.  Sķšan var fariš upp göngu upp aš hafti einu, Lambhöfšaskarš og stoppaš žar. Bergiš slśtir yfir manni, mašur veršur lķtill og ęgifegurš blasir viš. Į vinstri hönd blasir Heišnaberg, eitt žekktasta örnefniš en sagan af Gušmundi góša segir aš einhvers stašar verša vondir aš vera!  Ekki óttušumst viš neitt. En kešjustigi  sem lį nišur śr Lambhöfša vakti athygli, ég óttašist hann, hefši aldrei žoraš aš nota hann fyrir mitt litla lķf og um leiš spurši mašur sjįlfan sig, śr hverju eru félagar ķ Drangeyjarfélaginu bśnir til?

Traustur stķgur meš  tröppum og kašal er alla leiš upp į topp. Žar var hęgt aš sjį hvar Karlinn stóš en hann oršin aš skeri og žaš brotnaši sjór į honum. Rétt eins og fór fyrir Karlinum, žį eyšilagšist Drangeyjarbryggja ķ óvešrinu fyrr ķ mįnušinum er žvķ aškoma aš uppgöngu erfiš nśna. Nįttśröflin eru óblķš.

Sķšan var fariš upp į efstu hęš og endaš į žvķ aš ganga upp traustan jįrnstiga. Į leišinni er gengiš fyrir Altariš og  žar er faširvoriš greypt ķ jįrn.  Uppi ķ eyjunni er Drangeyjarskįli sem reistur var 1984. Eftir kaffistopp var gengiš aš Grettisbęli sem er sunnarlega į eyjunni og sagši farastjórinn Helgi Rafn Viggósson hjį Drangey Tours okkur sögur af eyjalķfi, frį Gretti og frį lķfsferli lundans. Nįttśra og saga.

Grettissaga er ein af žekktustu og vinsęlustu Ķslendingasögunum og kemur Drangey mikiš viš sögu en  Grettir Įsmundarson bjó ķ eyjunni frį 1028 til 1031 įsamt Illuga bróšur sķnum og žręlnum Glaumi.

Viš sįum yfir spegilsléttan Skagafjöršinn yfir į  Reykjanes į Reykjaströnd undir Tindastóli en žar er Grettislaug. En įriš 1030 misstu žeir śtlagar eldinn og žurfti Grettir aš synda ķ land. Kallast žaš Grettissund žegar synt er frį Uppgönguvķk og ķ land en Drangeyjarsund žegar synt er sunnar frį eyjunni.

Uppgönguvķk

Į göngu sįum viš sįum nokkra dauša svartfugla en fįlkar eiga einnig lögheimili ķ eyjunni  og höfšu žeir lagt žį sér til munns. Vitaš er um eitt fįlkahreišur ķ Drangey.

Drangey er um 700 žśsund įra gömul og śr linu móbergi og hęsti punktur Mįvanef ķ 180 metra hęš.  Hśn er um kķlómeter aš lengd og mešaltalsbreidd um 300 m.  Bergiš er mjśkt og er stanslaus barįtt viš hafiš en žaš heggur ķ bergiš. Į leišinni į hįpunktinn kķktum viš į vatnsból Grettis, Grettisbrunn. en žaš er undir klettum sem lekur ķ gegnum og frekar erfiš aškoma aš žvķ.

Sigling tekur um hįlftķma og žegar komiš var aš höfninni viš Saušįrkrók tóki tveir hnśfubakar į móti okkur. Žeir voru ķ miklu ęti og aš safna fituforša fyrir veturinn. Žaš var mjög įhugavert aš sjį žegar hvalirnir smölušu smįsķldinni saman upp aš yfirborši sjįvar og žį steyptu fuglarnir sér nišur til aš nį ķ ęti. Sķšan kom gin hvalsins śr djśpinu og gleypti torfuna en fuglarnir hörfušu furšu lostnir. Mögnuš samvinna.

Męli meš ęvintżraferš ķ Drangey en žeir sem eru mjög lofthręddir ęttu aš hugsa sig vel um en uppgangan og nišurferšin er krefjandi. En lykillinn er aš horfa fyrir nešan tęrnar į sér allan tķmann, halda ķ kašalinn sem fylgir alla leiš og hugsa jįkvętt.

Nęst var haldiš ķ sundlaugina veršlaunušu į Hofsósi og horft til Drangeyjar frį sundlaugarbakkanum. Hugurinn var hjį fuglunum og Gretti sterka.

Fullkominn dagur.

 

Heimildir
Feršafélag Ķslands įrbók 2016, Skagafjöršur austan vatna
Drangey – Lesbók Morgunblašsins, 1934
Drangey.net – Drangey Tours

Hnśfubakur


Męlifellshnjśkur (1.147 m)

Hvķtan hest ķ Hnjśkinn ber,
Hįlsinn reyrir klakaband.
Žegar bógur žķšur er,
Žį er fęrt um Stórasand.

(Gamall hśsgangur śr Skagafirši, höfundur ókunnur)

Žegar komiš er ķ Skagafjörš og ekiš frį Varmahlķš ķ sušurįtt sker eitt fjall sig vel frį öšrum fjöllum og gnęfir yfir, žaš er Męlifellshnjśkur. Einskonar konungur Skagafjaršafjalla. Žvķ var žvķ aušvelt aš velja Męlifellshnśk hjį Villiöndunum, göngu og sęlkeraklśbb en hann dvaldi ķ fimm daga gönguferšalagi ķ Skagafirši. Nafn fjallsins vķsar til žess aš ķ öllu noršurhéraši Skagafjaršar er Męlifellshnjśkur rķkjandi kennileiti ķ sušri og frį mörgum bęjum markaši hann hįdegi hinna gömlu eykta.

Męlifellshnjśkur breytir mjög um svip eftir žvķ hvašan į hann er horft, minnir į pķramķda śr noršri séš og ekki sķšur  sunnan af öręfum en aflangur. Minnir mig į Sślur viš Akureyri ķ byggingu og er einstakt śtsżnisfjalla af žvķ aš žaš stendur stakt, stutt frį hįlendinu, svipaš og Blįfell į Kili.

Į hnjśkinn mį ganga eftir fleiri en einni leiš, t.d.  upp eftir röšlinum aš noršan og eins meš aš fara upp ķ Tröllaskaršiš milli hnjśksins og Jįrnhryggjar og žašan į hnjśkinn. Villiendurnar įkvįšu aš fara öruggustu leišina, ofurstikuš gönguleiš en gengiš er frį bķlastęši viš Moshól ķ Męlifellsdal. Sama leiš var farin til baka. Skagfiršingar hafa sett upplżsingaskilti viš helstu göngufjöll ķ sżslunni og er žaš žeim til mikils sóma.  

Į uppgöngunni var bošiš upp į żmsa afžreyingu, m.a. var žagnarbindindi yfir 20 stikur og įtti menn aš hugsa til žess hvernig žeir ętlušu aš fagna į toppnum. Žegar į toppinn var komiš tóku göngumenn śt fögn sķn ķ gjólu. Śtsżni var frįbęrt, žó var skżjabakki ķ austri og ekki sį ķ Kerlingu ķ Eyjafirši og Vatnajökul en farinn var örnefnahringur og komu flest upp og śtsżni yfir tķu sżslur stórbrotiš.   Į nišurleišinni var hraša fariš en gert stopp fyrir jógaęfingar og hnjśkurinn tekinn inn ķ nokkrum ęfingum.

Męlifellsdalur fylgdi okkur alla leiš og liggur Skagfiršingaleiš um hann um Stórasand. Žar rišu hetjur um héruš įšur fyrr.

Į toppi hnjśksins er stęšilega landmęlingavarša og VHF-endurvarpi björgunarsveitanna. Einu vonbrigšin voru žau aš engin gestabók var ķ kassa viš vöršuna en alltaf er gaman aš kvitta fyrir aš toppa.

Žaš er gaman aš žessu višmiši meš sżslunar tķu en nśna eru sżslumenn ašeins nķu talsins. Įšur fyrr voru sżslur og sżslumenn upphaf og endir alls en žegar mest lét voru  sżslur 24. Tķmarnir eru breyttir.

Jaršskjįlftahringa hafši stašiš yfir og höfšu ekki hróflaš viš hnjśknum en berggrunnur Męlifells er 8 til 9 milljón įra gamall og hnjśkurinn sjįlfur um milljón įra gamall en efri hlutinn er śr Móbergi. Fjalliš hefur stašist jaršskjįlfta lengi og ķ góšu jafnvęgi en ķ lok sķšustu ķsaldar hefur oršiš berghlaup śr fjallinu og gengum viš upp śr žvķ ķ Męlifellsdal.

Ķ noršri sį Hnśkstagl röšullinn sem gengur noršur af hnjśknum og śt fjöršinn en žar fanga Drangey, Mįlmey og Žóršarhöfši augaš. Austan hérašs rķsa Blönduhlķšarfjöllin meš Glóšafeyki stakan. Įgętlega sįst inn Noršurįrdal, Austurdal og hrikaleg gljśfrin. Hofsjökull og Kerlingarfjöll komu nęst en nęr og vestar fjöll į Kili, Kjalfell, Rjśpnafell og Hrśtfell sem rķs austan Langjökuls.  Eirķksjökull var įberandi og nęr Blöndulón og er žar aš lķta sem haf. Lengra ķ burtu sįst til Baulu, Snjófjalla og Tröllakirkju en viš keyršum framhjį žeim og heilsušum daginn įšur.

Ķ nęsta nįgrenni sįst ķ Nónfjall, Reykjafjall og Kirkjuburst en noršar Hellufell, Grķsafell og Kaldbakur og Molduxi.  Yst viš fjaršaminniš aš vestan sįst svo efnismesta fjall sżslunnar Tindastóll en viš įttum eftir aš heilsa upp į hann sķšar ķ feršinni. Viš heilsušum honum.

Męlifellshnjśkur

Konungur Skagafjaršar, Męlifellshnjśkur meš Jįrnhrygg, Tröllaskarš og Hnśkstagl, röšullinn sem gengur noršur af hnjśknum. 

Dagsetning: 23. jśnķ 2020
Göngubyrjun: Bķlastęši viš Moshól ķ Męlifellsdal,  500 m   (N: 65.23.193 – W:19.24.063)
Męlifellshnjśkur - varša: 1.147 m  (N: 65.23.325 – W: 19.21.094)
Hękkun göngufólks: 640 metrar
Uppgöngutķmi: 230 mķnśtur (10:10 – 14:00)
Heildargöngutķmi: 350 mķnśtur (10:10 – 16:00)
Erfišleikastig: 2 skór
Vegalengd: 12,6 km
Vešur – Stafį kl. 13.00: Léttskżjaš, NA 4 m/s, 10,7 °C, rakastig 73%.
Žįtttakendur: Villiendur. 16 göngumenn.
GSM samband: Jį, 4G
Gestabók: Nei, tómur kassi.
Gönguleišalżsing: Greišfęr og gróin ķ fyrstu, sķšan traustur melur. Skemmtileg og drjśg fjallganga į frįbęran śtsżnisstaš.

Eldra eša annaš nafn: Męlifell.

Facebook-status: Žrišjudagur til žrautar og sęlu. Lögušum ķ hann snemma aš Męlifellshnjśk. Gengum hann į frįbęru tempói. Magnaš śtsżni, frįbęr félagsskapur sem viš hjónin erum svo heppin aš vera meš ķ. 

 

Heimildir
Feršafélag Ķslands įrbók 2012, Skagafjöršur vestan vatna.
Ķslensk fjöll - Gönguleišir į 151 tind


Žyrill (393 m)

Fjalliš Žyrill ķ Hvalfirši setur mjög mikinn svip į umhverfi fjaršarins. Žaš rķs žverbratt og hömrum girt upp noršaustur og upp af Žyrilsnesi.Žyrill er fjallsröšull myndašur viš rof skrišjökla sem brotist hafa mešfram fjallinu, bįšum megin.

Leišin upp į fjalliš liggur upp Sķldarmannabrekkur žaš eru gamlir götuslóšar um Botnsheiši yfir ķ Skorradal. Žegar į sléttun er komiš skilja aš leišir og stefnt į topp Žyrils. Margir fara sömu leiš til baka en viš fórum umhverfis Žyril og komum nišur hjį hvalstöšinni.

Žaš sem er įhugavert viš žessa leiš sem er aušveld noršaustur af fjallinu nišur Litlasandsdal, meš Blįskeggsį nišur į žjóšveg. Einnig mį hefja gönguna frį žessum staš viš  olķutanka NATO en fara žar yfir į į leišinni.

Yfir Blįskeggsį var byggš fyrsta steinbrś į landinu įriš 1907 og upplagt aš lķta į hana ķ leišinni. 

Mikiš śtsżni er af Žyrli yfir Hvalfjörš og ber Žyrilsnes meš Geirshólma af. Žaš er skemmtilegt aš rifja upp söguna af Helgusundi žegar Geirshólmi sést.

"Helga er nś ķ hólminum og žykist vita nś allar vęlar og svik landsmanna; hśn hugsar nś sitt mįl. Žaš veršur nś hennar rįš, aš hśn kastar sér til sunds og leggst til lands śr Hólminum um nóttina og flutti meš sér Björn, son sinn, fjögra vetra gamlan, til Blįskeggsįr, og žį fór hśn móti Grķmkatli, syni sķnum, įtta vetra gömlum, žvķ aš honum daprašist sundiš žį, og flutti hann til lands. Žaš heitir nś Helgusund."

Žį kunnu Ķslendingar aš synda svo tapašist kunnįttan nišur eftir žjóšveldisöld en kom aftur į 19. öld.

Į fastalandinu ķ botni fjaršarins gnęfir Hvalfell meš Botnsślur til hęgri. Mślafjall og Reynivallahįls og yfir honum sér ķ eftir hluta Esjunnar. Akrafjall er eins og eyja og Hafnarfjall og Skaršsheišin į hęgri hönd. Brekkukambur gnęfir yfir hvalstöšinni. Ķ noršri fjęr sér ķ snęvižakiš Ok og Fanntófell. Nęst ķ hömrum Žyrils sér ķ Helguskarš en žar kleif Helga upp fjalliš meš syni sķna tvo er hśn hélt austur yfir Botnsheiši til Skorradals.

Žegar komiš var nišur Litlasandsdal sįum viš merkilega brś. Brśna yfir Blįskeggsį sem byggš var įriš 1907 og var hśn fyrsta steinsteypta brśin į Ķslandi utan Reykjavķkur.

Žyrill

Śtsżni af vöršu į Žyrli. Glęsilegt Žyrilsnes skagar śt ķ Hvalfjöršinn og Geirshólmi einstakur meš Reynivallahįls og Esjuna ķ öllu sķnu veldi į bakviš.

 

Dagsetning: 16. maķ 2020
Hęš ķ göngubyrjun: 27 metrar, viš upphaf Sķldarmannagötu (N: 64.23.247 – W:21.21.587)
Žyrill - varša: 392 m (N: 64.23.576 – W: 21.24.582)
Hękkun göngufólks: 365 metrar
Uppgöngutķmi: 120 mķnśtur (09:00 – 11:00)
Heildargöngutķmi: 255 mķnśtur (09:00 – 13:15)
Erfišleikastig: 2 skór
Vegalengd: 10 km
Vešur - Botnsheiši kl. 11.00: Léttskżjaš, NNA 5 m/s, 2,3 °C
Žįtttakendur: Fjallkonur. 10 göngumenn og einn hundur.
GSM samband: Jį, 4G
Gestabók: Nei
Gönguleišalżsing: Greišfęrar skrišur og melar, grónir aš hluta. Spordrjśg leiš umhverfis svipmikiš fjall. Ekki komiš nišur į upphafsstaš. Upphaf viš Sķldarmannabrekku og endaš viš hvalstöšina.

Facebook-status: Takk fyrir daginn elskur. Žaš mį segja aš viš höfum sloppiš viš aš žyrla upp miklu ryki į Žyrli ķ dag. Frįbęr ganga ķ enn betri félagsskap! 

Heimildir
Brśin yfir Blįskeggsį - RUV.is, 25.4.2010
Ķslensk fjöll - Gönguleišir į 151 tind
Helgusund - Morgunblašiš, 11. įgśst 2003

 

 


Blįfell hjį Kili (1.204 m)

Stór er Ķslands eilķf mynd
   - Enn er tjaldiš dregiš frį:
Blįfell upp ķ ljómans lind
Lyftist hreint śr daggarsjį
Móšir gušs hinn tigna tind
Tįsu hvķta breišir į.
       (Jóhannes śr Kötlum (Leiksviš)

 

Žaš eru fjögur Blįfell į landinu blįa. ķ fjallgöngunni var gengiš į góša vešurspį meš Feršfélagi Ķsland og markmišiš aš bęta blįu felli ķ litasafniš įsamt 60 öšrum söfnurum. Fyrir valinu var Blįfell hjį Kili (1.204 m) En fjöll meš litanöfnum eru eftirfarandi:

Raušafell, Gręnafell, Blįfell, Svartafell/Svartfell, Hvķtafell/Hvķtfell og Grįfell.

Mörg örnefni į Ķslandi tengjast litum, t.d. Raušhólar, Raušisandur og Raušifoss, og eru raušir litir ķ örnefnum oftast skżršir meš lit berggrunns eša jaršefna. Hins vegar tengist blįr litur ķ örnefni oftast fjarlęgš og skżrist af įhrifum andrśmsloftsins į ljós. Gręnn litur tengist yfirleitt gróšri.

Annars žarf mašur aš herša sig, ašeins kominn meš Svartfell ķ safniš. Einnig Gręnudyngju en spurning hvort hśn teljist meš.

Blįfell er raunar fyrir sunnan Hvķtįrvatn og engan veginn į Kili, en žetta er mikiš fjall og fagurt og girnilegt til fróšleiks. Žaš er ķlangt nokkuš ķ stefnu NA-SV, og hįtindurinn, 1204 m., lķtill um sig, en allbrattur, er framan til viš mišju og skilinn af skarši frį noršurbungu fjallsins, sem er nokkru lęgri, 1160 m. Blįfell er śr móbergi og bólstrabergi upp undir brśnir, en grįgrżtislögum žar fyrir ofan. Aš žessu leyti mį žaš teljast til žeirrar fjallgeršar, sem nefnd hefur veriš stapi. Felliš hefur oršiš til į hinu grimma, nęstsķšasta jökulskeiši ķsaldarinnar. Žegar aftur kólnaši į sķšasta skeiši ķsaldarinnar, lagšist jökullinn yfir Blįfell į nżjan leik og mżkti įsżnd žess og gerši óreglulegt. Minnir mig į Ślfarsfell.

Blįfell sést vķša aš og žjóšsögur um bergrisann Bergžór sem žar hefur bśsetu eru vel žekktar. Ekki fundum viš Bergžórshelli og ketilinn stóra meš rjśpnalaufum.

Žrįtt fyrir aš žjóšvegurinn yfir Kjöl liggi viš rętur fjallsins og tiltölulega aušvelt sé aš ganga į fjalliš, fara sįrafįir žangaš upp.

Geysivķtt śtsżni er af Blįfelli. Einbeitum okkur fyrsta af jöklunum en žeir verša ekki ķ boši eftir 200 įr ef ekki nęst aš aš koma böndum į hamfarahlżnun af mannavöldum. Ef horft er į jöklaserķuna sem er ķ boši žį er er fyrst aš nefna Langjökul meš tignarfaldinn hvķta og Jarlhettur ķ forgrunni. Ķ vestri eru Žórisjökull og Geitlandsjökull og yfir Langjökli sést Eirķksjökull. Hrśtfell, annar stęšilegur stapi, meš jökulhettu į kolli. Til hęgri sést Hofsjökull breiša śr sér en sķša taka viš Kerlingarfjöll meš sķnar fannir. Ķ miklum fjarska yfir Kerlingarfjöll, sést til Tungnafellsjökuls og Vatnajökuls frį Bįršarbungu til Öręfajökuls.

Ķ sušri sér til Eyjafjallajökuls, einnig hluta af Mżrdalsjökli. Ķ vestri sér ķ jökullaust Ok og žį er jöklahringnum lokaš. Ég saknaši žó Tindfjallajökuls en Hekla skyggir į hann.

Örnefni utan jökla eru Jarlhettur tignarleg 15 km röš mishįrra tinda og fylgdu okkur alla leiš. Geldingafell er nęst Blįfelli og handan er Skįlpanesdyngjan og móbergsstapinn Skrišufell sem gengur śt ķ Hvķtįrvatn. Noršan vatnsins er Leggjabrjótur, mikil dyngja  meš sinn stóra gķg, Sólkötlu į kolli og Kjalfell sem Kjalvegur dregur nafn af.

Ķ rķki Vatnajökuls sést Hamarinn og Kerlingar, Tungnįrfjöll og Fögrufjöll meš dökkan Sveinstind viš Langasjó. Ķ sušri ber mikiš į Heklu og Vestmannaeyjar sjįst. Vöršufell į Skeišum, Hestfjall, Hestvatn og Mosfell sem viš keyršum framhjį. Ingólfsfjall, Apavatn, Bjarnarfell og Sandfell. Śtfjöllin: Raušafell, Högnhöfši og Kįlfstindur. Sķšan Hlöšufell og Skjaldbreišur. Į milli žeirra er Įrmannsfell. Ķ forgrunni er Klakkur umvafinn tignarfaldinum hvķta.

Blįfell

Gangan hófst viš bķlastęši į móts viš Illagil viš Blįfellshįls og var gengiš um mela aš fjallsrótum.. Žegar į hįfjalliš er komiš er afar vķšsżnt til allra įtta.

Dagsetning: 27. október 2019
Hęš ķ göngubyrjun: 570 metrar, Blįfellshįls (N: 64.29.814 – W:19.55.416)
Blįfell - hnjśkur: 1.204 m (N: 64.29.287 – W: 19.51.525)
Hękkun göngufólks: 634 metrar
Uppgöngutķmi: 170 mķnśtur (10:30 – 13:20)
Heildargöngutķmi: 300 mķnśtur (10:30 – 15:30)
Erfišleikastig: 2 skór
Vegalengd: 8 km
Vešur - Hjaršarland kl. 12.00: Heišskżrt, NA 2 m/s, -0,4 °C, raki 53%
Žįtttakendur: FĶ, gengiš į góša spį. 60 göngumenn 2 hundar og 22 bķlar.
GSM samband: Jį, 4G
Gestabók: Nei
Gönguleišalżsing: Greišfęrir melar aš fellsrótum. Sķšan tekur viš móbergshella meš lausamöl, skrišur og snjór ķ efri hluta. Stórgrżtt efst. Gengiš į allt of sjaldan.

Facebook-status: Takk fyrir frįbęran dag į einhverju besta śtsżnisfjalli landsins!

 

Heimildir
Fjallajaršir og Framafréttur Biskupstungna – FĶ 1998
Ķslensk fjöll - Gönguleišir į 151 tind
Ķslenskar žjóšsögur og ęvintżri – Jón Įrnason


Įrmannsfell (766 m)

og kjarriš gręna inn ķ Bolabįs
og Įrmannsfelliš fagurblįtt
og fannir Skjaldbreišar
og hrauniš fyrir sunnan Eyktarįs.
         (Einu sinni įgśstkvöldi eftir Jónas Įrnason)

Žaš var stórbrotiš vešur og haustlitir skörtušu sķnu fegursta žegar gengiš var į Įrmannsfell sem er noršan viš Žingvallažjóšgaršinn og setur mikinn sviš į allt umhverfiš. Felliš hefur setiš fyrir į ófįum mįlverkum og ljósmyndum ķ gegnum tķšina. Žaš er mjög gaman aš ganga į žaš og virša fyrir sér Žingvallasvęšiš frį skemmtilegu sjónarhorni.

Įrmannsfell, 766 m mosavaxiš móbergsfjall. Sunnan undir žvķ er Bolabįs, žar voru kappreišar haldnar įšur fyrr ķ Skógarhólum en nś er žar góš ašstaša fyrir hesta og hestamenn.

Gangan hófst vestan viš Slešaįs, sunnan undir fjallinu. Byrjušum aš ganga ķ kjarri žangaš til komiš var upp į Slešaįs. Žašan er greiš leiš eftir hrygg  į fjalliš žar sem fyrst er komiš uppį  mosavaxna sušurbrśnina. Sķšan tekur viš alllöng ganga noršur į hęsta hnjśkinn. Dalir eru austan megin og žegar komiš er vel upp į brśnina sjįst tveir kollar. Hęsti hnśkurinn meš vöršu er į milli žeirra.

Įrmannsfell dregur nafn sitt af hįlftröllinu Įrmanni. Hann hafši vķst haft žann starfa aš standa fyrir kappglķmum milli trölla og hįlftrölla į Hoffmannaflöt undir Meyjarsęti, sem er austan viš fjalliš, en mun hafa gengiš ķ fjalliš aš leišarlokum.

Įrmannsfell bauš upp į rįndżrt śtsżni, milljarša krónu višri. Hefjum augnveisluna į jökullausu Oki meš Fanntófell ķ forgrunn. Sķšan tekur Žórisjökull viš og Kaldidalur į milli. Ķ brekkunni fram unda Žórisjökli eru Hrśšurkarlar og sķšan Litla- og Stóra-Björnsfell. Žaš bjarmaši fyrir Langjökli. Horfun okkur nęr: Langafell, snjólaus Skjaldbreišur sem ber af öšrum fjöllum, sķšan Hlöšufell, Blįfell fjęr, fönguleg Skriša, Lįgafell liggur nęst Įrmannsfelli, Tindaskagi, Klukkutindar, Kįlfstindar, Hrafnabjörg, Mišdalsfjall og Fagradalsfjall. Arnarfell, Mišfell viš Žingvallavatn. Horfum fjęr: Sjįum topp Heklu, Eyjafjallajökull, Vestmanneyjar, Bśrfell, Ingólfsfjall, Hellisheiši, Skįlafell, Hengill, Lambafell, Saušdalahnśkar, Blįkollur, Vķfilsfell og Blįfjöll.  Sķšan tökum viš Reykjanesfjöllin: Trölladyngja, Keilir og Fagradalsfjall sjįst greinilega.  Komum okkur aftur į Žingvallavatn og horfum ķ sušur og sjįum Grafningsfjöll og sķšan Hrómundartind. Žį sér yfir Mosfellsheiši, Grķmmannsfell, Ślfarsfell og Esjuna meš Móskaršsnśka, Skįlafell, Bśrfell, Kjölur og tignarlegar Botnsslślur meš Gagnheiši į milli og Kvķgindisfell og Žverfell fjęr. Akrafjall meš Geirmundartind og Skaršsheiši lengra ķ vestri.

Viš söknušum aš sjį ekki Hvalfell en žaš er į bakviš Botnssślur og Baulu ķ Borgarfirši.

Einfaldast og öruggast er aš fara sömu leiš til baka en viš įkvįšum aš fara beint nišur, styttri leiš en brattari og giljum og uppžornušum įrfarvegi fylgt. Mögulega tekiš lengri tķma eftir allt saman. En vara žarf sig į aš laus möl getur legiš yfir móbergshellunni.

Ašrar leišir eru aš beygja viš eyšibżliš Svartagil og ganga upp samnefnt gil.

Hin er aš keyra ašeins lengra įfram eftir veg 52 Uxahryggir og hefja gönguna austan viš Slešaįs ķ Krika.

Varša į Įrmannsfelli

Varša į toppi Įrmannsfells ķ 766 m hęš. Dżrt śtsżni og ęgifegurš. Skjaldbreišur og Hlöšufell ķ beinni lķnu. 

Dagsetning: 28. september 2019
Hęš ķ göngubyrjun: 143 metrar, Bolabįs (N: 64.17.705 – W:21.03.580)
Įrmannsfell - varša: 766 m (N: 64.19.600 – W: 21.01.956)
Hękkun göngufólks: 623 metrar
Uppgöngutķmi: 180 mķnśtur (10:00 – 13:00)
Heildargöngutķmi: 330 mķnśtur (10:00 – 15:30)
Erfišleikastig: 2 skór
Vegalengd: 10 km
Vešur Žingvellir kl. 12.00: Léttskżjaš, SV 2 m/s, 10,6 °C, raki 63%
Žįtttakendur: Villiendurnar, 3 göngumenn.
GSM samband: Jį, 3G
Gestabók: Jį, Fella- og fjallgönguverkefniš Sveitin mķn
Gönguleišalżsing: Greišfęr en nokkuš um mosa og lausagrjót, og grżtt uppi į fellinu. Létt og gefandi fjallganga. Felliš er viš alfaraleiš en gengiš allt of sjaldan.

Facebook-status: Gušdómlegt gönguvešur ķ dag og fjöllin skörtušu sķnu fegursta hvert sem litiš var. Alveg frį jökullausu Oki til Mariannelund!

Heimildir
Ķslensk fjöll – gönguleišir į 151 tind: Ari Trausti Gušmundsson, Pétur Žorleifsson
Feršafélag Įrnesinga: Įrmannsfell 26. jśnķ 2010 og Įrmannsfell 9. september 2017

 


Siglufjaršarskarš (630 m)

Žaš eru tveir möguleikar į aš hefja göngu um Siglufjaršarskarš śr Fljótum. Sį fyrri er aš hefja göngu eftir vegaslóšanum sem geršur var 1946 og er vel fęr. Hinn er aš hefja gönguna vestan frį Heljartröš skammt noršan Hrauna ķ Fljótum.

Gönguhópurinn lagši ķ feršina frį Heljartröš ķ glęsilegu vešri, heišskżrt og fallegu vešri. Gönguslóšin er augljós allan tķmann upp grasi grónar brekkur ķ sušurhlķš Hraundals og aflķšandi brekkur vestan ķ Breišafjalli. Žegar Skaršiš nįlgast žį er komiš inn į Skaršsveginn sem er jeppafęr.

Illvišrishnjśkur (895 m) er tignarlegur skammt noršan Skaršsins og žrjś rafmagnsmöstur minna į sköpunarkraft mannsins sem getur bęši gefiš lķf eša drepiš.

Fagurt śtsżni er śr skaršinu til beggja įtta, Siglufjaršar og Skagafjaršar. Upplżsingaskilti meš gestabók er ķ Skaršinu en ljóst er aš fjallvegurinn er ekki į fjįrlögum hjį Vegageršinni žvķ mikiš hrun hefur komiš śr hömrunum. Nokkrum dögum fyrir gönguna voru jaršskjįlftar fyrir noršan Siglufjörš upp į 4,6 og mögulega hafa žeir bętt į hruniš.

Ekki uršum viš vör viš óvęru nokkra en hennar er getiš į upplżsingaskiltinu en vondir andar sem voru ķ skaršinu var stefnt ķ Afglapaskarš 1735 af Žorleifi prest. Eru žeir vęntanlega žar enn.

Siglufjöršur blasti fagur viš žegar gengiš var um Skaršiš. Skaršsvegurinn hlykkjašist nišur fjöršinn og framkvęmdir voru viš skķšasvęšiš ķ Skaršsdal. Endaš var  viš skógrękt Siglfiršinga, nyrsta skóg į Ķslandi. Gróskumikill og fallegur skógur sem bindur kolefni og einnig mikiš notašur til śtivistar. 

Upphaflega var fjallseggin ķ skaršinu svo mjó aš žar mįtti sitja klofvega meš annan fótinn ķ Skagafjaršarsżslu en hinn ķ Eyjafjaršarsżslu. Ķ žessa egg hafši žó til forna veriš höggviš skarš, nęgilega breitt til aš unnt vęri aš koma klyfjahesti žar ķ gegn. Skaršiš var svo sprengt nišur um fjórtįn metra įriš 1940 og ķ framhaldi af žvķ var lagšur akfęr vegur um skaršiš įriš 1946. Fram aš žvķ höfšu allir meirihįttar flutningar į fólki og varningi fariš um sjóveg til og frį Siglufirši. Mikil samgöngubót var aš Skaršsveginum žótt fęr vęri ašeins fįa mįnuši į įri. Óhöpp eša slys į hinum nżja vegi eru ekki ķ frįsögur fęrandi. Strįkagöng voru opnuš 1967 og žį fór sjarminn af Siglufjaršarskarši.

Hlaupiš ķ Skaršiš er en žį hefst žaš į sama staš og viš hófum okkar göngu en einnig er haldin skķšaganga sem hefst į sama staš.

Skaršiš

Göngukona ķ Siglufjaršarskarši. Ófęrt fyrir jeppa en torfęruhjól fara žarna léttilega ķ gegn.

Dagsetning: 28. jślķ 2019
Hęš ķ göngubyrjun: 81 metrar Heljartröš ķ Fljótum (N: 66.05.879 – W:19.04.001)
Siglufjaršarskarš: 631 m (N: 66.00.381– W: 18.10.842)

Skógrękt Siglfiršinga:  71 m (N: 66.07.717 – W:18.56.542)
Hękkun göngufólks: 550 metrar
Uppgöngutķmi: 160 mķnśtur (11:00 – 13:40)
Heildargöngutķmi: 240 mķnśtur (11:00 – 15:00)
Erfišleikastig: 2 skór
Vegalengd: 11 km
Vešur Siglufjöršur kl. 12.00: Léttskżjaš, NA 3 m/s, 10,6 °C, raki 89%
Žįtttakendur: Villiendurnar, 11 göngumenn.
GSM samband: Jį
Gestabók: Jį
Gönguleišalżsing: Aušrötuš leiš eftir žéttri tröš. Komiš inn į fjallveg ķ efri hęšum.

Facebook-status: Enn einn dįsamlegur dagur šŸ˜

Heimildir:
Fjallabyggš.is - Siglufjaršarskarš
Jónas Kristjįnsson - Siglufjaršarskarš
Siglufjaršarskarš - Jónas Kristjįnsson 
Stefįn Gķslason - Fjallvegahlaup
Wikipedia - Siglufjaršarskarš

 


Kaldbakur ķ Eyjafirši (1.173 m)

„ramlegt fjall meš reknar heršar reisir gafl viš hįnoršriš," -MJ

Kaldbakur gnęfir yfir landslaginu austan Eyjafjaršar, noršur af Grenivķk og er hluti af fjallakešju sem einu nafni nefnist Lįtrafjöll. Fjalliš er 1.173 m hįtt og gengur nįlega ķ sjó fram og speglašist ķ sęnum, hrikalegt og tilkomumikiš.  Į tindi Kaldbaks er varša sem hlašin var af landmęlingamönnum danska herforingjarįšsins įriš 1914.

Hefšbundin leiš į Kaldbak hefst viš Grenjįrbrśnna viš Įrbakka skammt noršan Grenivķkur. Viš fórum ašra leiš. Keyrt var į jeppum upp fjallveg sem liggur ķ Grenivķkurfjalli en žar er ašstaša sem Kaldbaksferšir hafa gert fyrir vélslešaferšir. Viš keyršum upp aš žrišja palli og stoppušum ķ 356 metra hęš.

Žegar lagt var af staš var žoka en spįin lofaši góšu fyrir daginn og vonušumst viš aš sólin nęši aš eyša skżjunum. 

Strax var fariš nišur ķ gil sem Grenjį hefur grafiš og žegar komiš var upp śr gilinu minnkaši žokan og skömmu sķšar gengum viš upp śr henni. Eyjafjöršurinn var žakinn skżjum og glęsilegur aš sjį en vel sįst ķ efstu fjallstinda fjaršarins. Žjóšskįldiš Matthķas Jochumsson oršaši žetta snilldarlega: undan sólu silfuržoka svķfur létt um Eyjafjörš.

Gengiš var eftir mel alla leiš upp snjólausa sušuröxlina į topp en snjóskafl liggur ķ jökulskįl vestan megin axlarinnar og męttum viš honum ķ 650 metra hęš en snjór og er ķs ķ skįlinni allt įriš um kring. 

Eftir tveggja tķma göngu var tekiš matarstopp ķ tęplega 900 metra hęš og horft yfir bómullarlagšan Eyjafjöršinn. Žar sįum viš fjórar rjśpur og saušfé. En żmislegt sįst t.d. lambagras, grasvķšir, dżragras og mśsaeyra. Einnig sįum viš lóur og mikiš var um köngulęr.

Eftir rśmlega žriggja tķma göngu var toppnum nįš en hann er į grżttri sléttu og er varšan glęsilega. Žaš var mikil stemming viš vöršuna og rifjašist upp vķsa sem Lįtra-Björg kvaš um svikul og tvķrįš vešrateikn į tindi Kaldbaks: 

   Vestanblika
   kśfnum kalda
   Kaldbak hlešur;
   sunnan kvika,
   utanalda,
   austan vešur.

Kaldbakur er mikiš śtsżnisfjall og sér langt inn į hįlendiš en fjöllin į Gjögraskaga vöktu mesta athygli, keilulaga og snęvi žakin. Ķ gamalli feršalżsingu Sig. Jśl. Jóhannessonar segir um śtsżni af Kaldbak: „žašan sést yfir allan Skjįlfanda, og afar langt į sę śt; Heršubreiš, sem er sušur undir Vatnajökli, öll Mżvatnsfjöll, Eyjafjöršur allur, Fnjóskadalur, Bįršardalur, Hörgįrdalur og Svarfašardalur o.s.frv. žašan sést austur į Sléttu og vestur undir Horn.“ 

Ekki sįum viš alla dżršina og söknušum helst Heršubreišar en skżjabólstrar voru yfir hįlendinu.

Kaldbakur hefur veriš skįldum og rithöfundum hugleikinn og lķkt honum viš hvķtabjörn og ort um fegurš og kraft fjallsins.

Įriš 2002 var alžjóšlegt įr fjalla. Žį var Heršubreiš kosin žjóšarfjall Ķslendinga og Kaldbakur sigraši ķ keppninni um fjall Eyjafjaršar eftir harša samkeppni viš Kerlingu og Sślur. Į landinu eru sex fjöll sem bera nafniš Kaldbakur.

Į toppi Kaldbaks

Gönguhópurinn viš glęsilegu landmęlingavöršuna frį 1914Śtburšarskįlarhnjśkur handan og hafa sést žar svipir manna.

Dagsetning: 27. jślķ 2019
Hęš ķ göngubyrjun: 356 metrar Grenivķkurfjall 3. pallur (N: 65.58.092 – W: 18.10.289)
Kaldbakur - varša: 1.173 m (N: 66.00.381– W: 18.10.842)
Hękkun göngufólks: 817 metrar
Uppgöngutķmi: 195 mķnśtur (09:15 – 12:30)
Heildargöngutķmi: 330 mķnśtur (09:15 – 14:45)
Erfišleikastig: 2 skór
Vegalengd: 10 km
Vešur Akureyri kl. 12.00: Skżjaš, SA 1 m/s, 13,2 °C
Žįtttakendur: Villiendurnar, 11 göngumenn.
GSM samband: Jį
Gestabók: Jį
Gönguleišalżsing: Stikuš leiš eftir hrygg sem er gróin nešarlega en breytist ķ mel er ofar dregur.

Facebook-status: Kaldbakur minnir mig frekar į mammśt eša lošfķl heldur en hvķtabjörn eftir žessa fręknu gönguferš.

Heimildir:
Fjöllin ķ Grżtubakkahreppi – Hermann Gunnar Jónsson, 2016
Huldulandiš – Vigfśs Björnsson, 1997
Kaldbaksferdir.com - Kaldbakur
Sig. Jśl. Jóhannesson. (Feršapistlar VIII. Dagskrį 26. nóv. 1898.)


Sköflungsvegur

Mosfellsheiši hefur gegnt merkilegu hlutverki ķ sögu samgangna milli Innnesja og Įrnessżslu frį upphafi og lumar į ótal skemmtilegum gönguleišum. Mosfellsheiši er vķšlent heišarflęmi sem rķs hęst 410 metra yfir sjįvarmįl ķ Borgarhólum en žeir eru kulnuš eldstöš.

Sköflungsvegur er ein af gönguleišunum og liggur frį Draugatjörn viš Hśsmśla noršur meš hlķšum Hengils og Sköflungs og endar ķ Vilborgarkeldu, skammt frį Žingvallavegi.

Rśta keyrši göngumenn aš Draugatjörn en vegurinn er lokašur skammt frį henni. Gengiš var aš réttinni, hlašna garša frį tķmum bśskapar į Kolvišarhóli og žašan aš rśstum sęluhśssins og lesnar sögur śr nżprentašri Įrbókinni. Leišsögumenn voru höfundar Įrbókar FĶ, žau Margrét Sveinbjörnsdóttir, Bjarki Bjarnason og Jón Svanžórsson. Mišlušu žau fróšleik til göngufólks af mikilli žekkingu og innlifun.

Sķšan var gengiš undir Hśsmśla en örnefniš kemur af sęluhśsinu sem var žarna. Lķtiš fell er ķ sušvestur og heitir Lyklafell. Mašur tekur varla eftir žvķ žegar Hellisheišin er ekin en žegar mašur fer öld aftur ķ tķmann  žį skilur mašur af hverju nafniš er dregiš. Žaš er lykill ķ samgöngum yfir Hellisheiši og yfir Mosfellsheiši. Ķ raun stór varša. Fóelluvötn eru skammt frį fellinu og skiptir vatn öllu mįli ķ hestaferšum.

Ķ gręnum Engidal var tekiš kaffi. Skeggi ķ Henglinum dró aš sér mikla athygli en undir honum voru kynjamyndir śr sorfnu móbergi. Mį žar nefna dularfullt gil nefnt Kolsgil en vatniš hefur sorfiš móbergiš ķ tķmanna rįs.  Žjófahlaup en sögur voru um śtilegumenn undir Henglinum.  Marardalur er stutt frį gönguleišinni en žangaš fóru ungir menn ķ helgarreisur. Einn af žeim var Matthķas Jochumsson, og mögulega hafa žessar feršir vakiš hugmyndir aš leikritinu Śtilegumennirnir eša Skugga-Sveini įriš 1861.

Fariš vestan megin viš Sköflung en horft yfir glęsilegan Grafning og Žingvallavatn frį Sköflungshįlsi en Grafningsvegur liggur žar um. Gönguferšin endaši viš Vilborgarkeldu en žar komust hestar og menn ķ vatn. Žaš er įhugavert aš konur eru kenndar viš keldur en karlar viš fjöll.

Į leišinni męttum viš hestamönnum, motocross-hjólum, reišhjólafólki og öšru göngufólki. Farastjórar hafa unniš viš undirbśning bókanna ķ 7 įr og hafa tekiš eftir aš gróšur hefur tekiš viš sér, bęši vegna minni beitar og hlżrra loftslags. Įšur fyrr voru naut į beit og hreindżr į žessum slóšum. Kolvišur įformar aš kolefnisjafna śtblįstur meš žvķ aš planta trjįm į heišinni. En taka veršur tillit til nįttśruminja.

Žjóšleišir eru aušlind sem viš veršum aš varšveita. Besta leišin er aš koma žeim ķ notkun į nż.

Eftir aš hafa gengiš Sköflungsveg og skiliš vegakerfiš eftir frįbęra leišsögn frį Bjarka, Margréti og Jóni žį veršur aš koma upplżsingum į framfęri į leišinni. En heišin var oršin heillandi vķšįtta. Gera žarf góš upplżsingaspjöld į lykilstöšum og koma fyrir upplżsingum og vegprestum į leišinni.  Mosfellingar eiga aš kunna žetta en fellin sjö eru vel merkt hjį žeim. Einnig hefur Feršamįlahópur Borgarfjaršar gert góša hluti meš Vķknaslóšir.

Gönguleišir yfir Mosfellsheiši er góš višbót fyrir göngufólk viš fótskör höfušborgarsvęšisins. Nś žarf ekki aš leita langt yfir skammt en merkilegast er aš skilja betur lķfsstķl forfešra okkar.

Į leišinni var lesiš śr įrbókinni og komu žį hlutir ķ samhengi. Įhugavert var aš heyra feršalżsingar en feršamenn fyrr į tķmum įttu leiš yfir heišina. Margir žeirra lżstu heišinni sem endalausu flęmi af grjóti og žótti hśn heldur tilbreytingalaus – en ašrir nutu kyrršarinnar og žótti vķšįttan heillandi.

Jón Svanžórsson farastjóri vann merkilegt verk en hann hnitsetti allar vöršur į Mosfellsheišinni og eru žęr um 800 talsins og um 100 fylgja Žingvallaveginum gamla.

Ķ kjölfar įrbókarinnar kemur sķšan śt göngu- og reišleišabókin Mosfellsheišarleišir eftir sömu höfunda, žar sem 23 leišir į heišinni eru kortlagšar og žeim lżst ķ mįli og myndum.

Sköflungsvegur

Nś fara ekki lengur žreyttir baggahestar um Mosfellsheiši, heldur fer žar orka ķ raflķnum austan śr sveitum. Hér er göngufólk aš nįlgast Vilborgarkeldu og Sköflungur er handan.

Dagsetning: 6. jślķ 2019
Hęš ķ göngubyrjun: 271 metrar viš Draugatjörn (N: 64.03.058 – W: 21.24.969)
Engidalur: 253 m (N: 64.04.821 – W: 21.22.598)
Kolsgil: 313 m (N: 64.06.419 – W:21.19.731)
Frakkastķgur – varša (Jónsvarša) staur 198: 324 m (N: 64.07.711. – W: 21.20.197)
Sköflungshįls: 315 m (N: 64.09.366 – W: 21.18.271)
Hęš ķ göngulok: 221 metrar viš Vilborgarkeldu (N: 64.11.996 – W: 21.16.415)
Lękkun göngufólks: 50 metrar
Heildargöngutķmi: 540 mķnśtur (09:15 – 18:15)
Erfišleikastig: 2 skór
Vegalengd: 23 km
Vešur: Heišskżrt, N 4 m/s, 14,1 °C
Žįtttakendur: Feršafélag Ķslands, 20 žįtttakendur ķ einni rśtu.
GSM samband: Jį
Gestabók: Nei
Gönguleišalżsing: Gengiš eftir gamalli žjóšleiš. Vel grafin į köflum og sżnileg.

Facebook-status: Stórfróšleg Įrbókarferš um Sköflungsveg. Žaš er magnaš hvaš forfešur okkar hafa byggt öflugt vegakerfi um Mosfellsheišina.

Heimild:
Įrbók F.Ķ. 2019 – Mosfellsheiši - landslag, leišir og saga

Sköflungsvegur - kort

Kort śr Įrbók FĶ į bls. 103 sem sżnir Sköflungsveg og Draugatjörn sem lykilstaš.

 


« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Um bloggiš

Sigurpáll Ingibergsson

Höfundur

Sigurpáll Ingibergsson
Sigurpáll Ingibergsson
Hornfirðingur búsettur í Kópavogi. Árgerð 1965.
Feb. 2023
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28        

Myndaalbśm

Nżjustu myndir

  • IMG 4410
  • IMG 4385
  • IMG 4421
  • Á afskekktum stað
  • Tíminn051071

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (2.2.): 0
  • Sl. sólarhring: 11
  • Sl. viku: 68
  • Frį upphafi: 0

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 54
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband