Fęrsluflokkur: Dęgurmįl

Lęrum snjórušning af Tżrolbśum - Brenner-skarš

Žaš fyrsta sem žarf aš gera er aš breyta lögum og leyfa Vegageršinni og/eša Björgunarsveitum aš fjarlęgja yfirgefna bķla sem stoppa hreinsunarstarf. Žaš nęsta er aš lęra af Tżrolbśum.

Brenner-skarš - Brenner Pass "Bridge of Europe"

Ég įtti leiš um Brenner-skarš ķ jśli og žegar ég įttaši mig į mannvirkinu, hrašbrautinni sem er 49,1 km brś žį fannst mér stęrstu brśarmannvirki į Ķslandi agnarsmį ķ samanburši. Brenner-skarš er fjallvegur milli Ķtalķu og Austurrķkis ķ Ölpunum ķ gegnum Noršur og Sušur Tżrol.

Į einum staš var fariš yfir lķtiš fjallažorp ķ dal einum og tępir 200 metrar nišur. Žį fannst mér Brennerbrśin mikilfengleg. Žar er brśarhandrišiš svo hįtt uppi aš sundlar alla fugla er į setjast.

Framkvęmdir hófust įriš 1959 og lauk 1963. Lest gengur einnig yfir skaršiš og mannvirkiš žekkt fyrir aš vera hįtt upp įn jaršgangna.

Žaš snjóar ķ 1.370 metrum. Snjórušningur er vel žróašur og koma fjórir snjóplógar og taka alla brautina. Žegar žeir koma ķ nęsta svęši, žį taka nęstu viš og svo koll af kolli.
Getum viš eitthvaš lęrt af Tżrolbśum viš snjórušning į Reykjanesbraut og Hellisheiši?

Brśin var ekki hönnuš fyrir žungaflutninga sem eru ķ dag. Ef žaš veršur óhapp og umferš stoppar, žį er löng röš af trukkum sem bķša į brśnni. Žaš er helsta ógnin ķ dag,
aš brśin hrynji. Žvķ er veriš aš leggja leiš fyrir flutninga- og faržegalestir. Jaršgöngin verša 64 km. Brenner Base Tunnel (BBT) sem opna 2032.

Žaš žrišja: Žegar upplżsingar um Brenner-skarš eru skošašar žį er žaš fyrsta sem kemur er sektir ef bķlar eru ekki į vetrardekkjum eša kešjum. Žaš eru allt of léttvęgar sektir ef fólk er į sumardekkjum ķ snjóstormi hér į landi.

Brenno

Žrķr snjóplógar sem hreinsa hrašbrautina. Žeir skipta hrašbrautinni nišur ķ hólf. Žannig aš žessir sjį um hluta af leišinni.


mbl.is „Hvernig ętlum viš aš bregšast viš“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Klįfar į Ķslandi

Allir ķslensku klįfarnir sem til eru, eru yfir fljót. Engir eru til aš ferja feršamenn upp į fjöll. Ķslendingar hafa meira talaš um aš byggja klįfa heldur en aš framkvęma. En įhugaveršar hugmyndir eru į prjónum.
 
Žegar ég heimsótti Dólómķta og Gardavatn ķ jślķ mįnuši žį upplifši ég žróaš samgöngukerfi meš klįfum og voru žeir vel nżttir til aš koma feršamönnum į "erfiša" staši og žroskuš skįlamenning tók viš. Allt mjög snyrtilegt og mikil fagmennska.
Ég feršašist meš klįfum til: Mt. Baldo viš Gardavatn, hękkun: einn Eyjafjallajökull. Efra Breišholt Bolzano, hluti af Borgarlķnu bęjarins. Seizer Alm hįsléttan og um Rósagaršinn ķ Dólómķtunum. Sjį myndir į žręšinum Brżr og klįfar į Ķslandi og vķšar.
 
Skošaši žróun į Ķslandi. Ķ fjölmišlum er fyrst minnst į klįf 1874 yfir vestari Jökulsį ķ Skagafirši. Nęst er hugmynd um klįf į Skįlafellsjökli 1990. Sķšan upp ķ Klif ķ Vestmannaeyjum 1996. Klįfur ķ Hlķšarfjall 1998 og klįfur upp ķ Bolafjalli 2006.
Fjórar hugmyndir sem unniš hefur veriš meš hafa birst sótt um byggingarleyfi. En svo kom heimsfaraldur og allt stopp eša hvaš?
2022 - Esjuferja - Hugmyndir lagašar fram į nż
2021 - Eyrarfjall į Ķsafirši - 45 manns ķ klįf
2017 - Klįfur į topp Hlķšarfjalls - Hlķšarhryggur ehf.
2015 - Esjuferja ehf sótti um aš setja upp klįf į Esjuna, tekur 80 manns ķ ferš. Kostnašur 3 milljaršar žį. Hafnaš af Hverfisrįši Kjalarness
2014 - Rannsóknir - Vindmęlir į Esju 
2012 - Klįfur į Kistufell 2012, draumur
 
Persónulega tel ég aš klįfur og fjallahótel į Skįlafelli og Hlķšarfjalli gęti gengiš žvķ hęgt aš nżta allt įriš. Ķsafjöršur og Esjan eru erfišari nema rekstrarašilar eigi įs ķ erminni. 
 
Fjallaskįli eša fjallahótel žarf aš vera į endastöšinni og žį geta feršamenn notiš śtsżnis, fariš ķ gönguferšir, gengiš, hlaupiš, hjólaš eša skķšaš nišur fjalliš. Einnig getur įhugafólk um hverskonar svifflug nżtt klįfferjuna. Noršurljósa- og stjörnuskošun er möguleg og ķ góšum veitingasal er hęgt aš halda allskonar veislur į stórbrotnum staš. Hér er komin stórgóš višbót viš feršažjónustu.
 
Ég hvet til umręšu um byggingu klįfferja upp į fjöll. Žęr hafa umtalsverš umhverfisįhrif og starfsemin sem upp sprettur ķ kringum samgöngubótina žarf aš vera sjįlfbęr. Viršist vera fyrirstaša hjį yfirvöldum en raflķnur eru ofanjaršar og skapa mikla sjónmengun. Klįfferjur eru afturkręfar framkvęmdir. 
Björgunaržyrla žarf aš ęfa björgun śr klįf žvķ klįfferja getur bilaš eša stoppaš. Ķslenskt stormvešur lokar fyrir samgöngur og žoka getur dregiš śr feršaįhuga. Žvķ žarf aš gera įętlanir meš žetta ķ huga.
 
Sušur-Tżrol var eitt fįtękasta rķki Evrópu fyrir strķš, svipaš og Ķsland. Eftir strķš žį breyttist allt. Klįfar voru notašar žegar verja žurfti fjallaskörš og žegar strķšinu lauk, žį var hęgt aš nżta žį til aš ferja feršamenn upp į hęstu sléttur og tinda til aš skķša eša njóta feguršarinnar.
Viš eigum aš geta lęrt helling af Tżról- og Alpabśum.
 
Samgöngukerfi
 
Mynd af samgöngum og gönguleišum ķ Rósagaršinum sem er į Heimsminjaskrį UNESCO. Samanstendur af klįfferjum og skķšalyftum.

mbl.is Hugmyndir um ferju į Esjuna lagšar fram į nż
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Sęldarhyggja viš Gardavatn

Hiš ljśfa lķf, “la dolce vita”, viš Gardavatn hjį Villiöndunum, göngu og sęlkeraklśbb fyrr ķ mįnušinum var endurnęrandi ķ hitanum og gott til aš upplifa sęluhyggjuna. Žaš er einhver galdur viš oršiš Garda og feršafólk hrķfst meš.

Gardavatn og Mešalfellsvatn ķ Kjós eiga margt sameiginlegt. Žau eru bęši jökulsorfin og svo er fjölbreytt mannlķf į bökkum vatnanna.

Gardavatniš er stęrsta vatn Ķtalķu , um 370 km2 og ķ einungis 65 m hęš yfir sjįvarmįli. Noršurhluti vatnsins teygir sig upp ķ Alpana. Vegna góšrar landfręšilegrar stašsetningar vatnsins og lķtillar hęšar yfir sjįvarmįli er loftslagiš žar įkaflega hagstętt og minnir einna helst į mišjaršarhafsloftslag.  Vatniš er notaš sem įveita fyrir frjósamt ręktarland og er vatnsstašan nśna um metri lęgri en ķ mešalįri vegna žurrka.

Sirmione er tangi sem skagar śt ķ Gardavatniš sunnanvert. Žar kemur heitt vatn śr jöršu og nutu Rómverjar lķfsins ķ heitum pottum eins og Snorri Sturluson foršum.  Söngdķvan Maria Callas bjó žarna į sķnum bestu įrum.

Tveir dagar fóru ķ hjólaferš į rafhjólum sem var vel skipulögš af Eldhśsferšum. Hjólaš var ķ gegnum vķnekrurnar austan viš Gardavatniš og eftir sveitastķgum ķ gegnum lķtil falleg sveitažorp.  Komiš var viš hjį vķnframleišendum og veitingamönnum meš framleišslu beint frį bżli og töfrušu fram ķtalskan sęlkeramat. Sérstaklega gaman aš hjóla um Bardolino vķnręktarhérašiš meš Corvina žrśguna į ašra hönd og Rondinella og Molinara žrśgurnar į hina. Kręklótt ólķfutrén tóku sig lķka vel śt. Hjólaferšin endaši meš sundsprett ķ heitu Gardavatni.

Viš dvölum ķ smįžorpi sem heitir Garda en žar var varšstöš Rómverja fyrr į öldum. Lķtiš žorp meš mikiš af veitingastöšum į vatnsbakkanum žar sem viš gįtum notiš žess aš horfa į vatniš ķ kvöldsólinni og snęša ekta ķtalskan mat og drekka gott raušvķn frį svęšinu.

Nokkrar Villiendur heimsóttu Mt. Baldo hęsta fjalliš viš Gardavatn. Tókum borgarlķnu vatnsins en góšar samgöngur eru į vatninu meš ferjum. Sigldum til bęjarins Malcesine en athygli vakti hve mikiš af sumarhśsum var ķ kringum allt vatniš.  Feršušumst meš klįf upp ķ 1.730 metra hęš, einn Eyjafjallajökull į 17 mķnśtum. Žaš var ęgifagurt landslag sem blasti viš en mesta breytingin var aš fara śr 32 grįšu hita ķ 22 grįšur en ķ žeim hita leiš mér vel.

Aš lokum var sigling į sęgręnu Gardavatni frį Sirmione. Žaš var gaman aš sjį hvernig feršamenn slökušu į og upplifšu hiš ljśfa lķf sem Gardavatniš og bęirnir žar ķ kring fęra manni, žaš er sem tķminn stöšvist um stund.

Męli meš ferš til Gardavatns en hitinn ķ byrjun jślķ var full mikill fyrir minn smekk.

Kastali

Kastalamynd frį stęrstu eyju Gardavatns, Isola del Garda. Ķ eigu Conti Cavazza fjölskyldunnar frį Bologna Žar var fyrsta sķtrónan ręktuš ķ Evrópu. Žar stofnaši Frans frį Assisķ klaustur įriš 1220.


Ķsmašurinn Ötzi – feršalangur frį koparöld

Žaš var įhrifarķk stund aš sjį endurgerš af Ķsmanninum Ötzi ķ Fornminjasafninu ķ Bolzano höfušborg Sušur-Tżrol į dögunum.  Manni fannst oršiš vęnt um Ķsmanninn meš dökku augun eftir feršalag um safniš og harmaši sorgleg örlög hans en lķklega vissu ęttingjar hans og vinir ekkert um endalok Ötzi. Hann skilaši sér ekki heim fyrr en 53 öldum sķšar eftir aš hafa horfiš ķ jökulinn og var hvalreki fyrir vķsindamenn nśtķmans en mśmķan og 70 hlutir sem hann hafši mešferšis gefa ómetanlegar upplżsingar um samtķš hans. Ötzi er ein elsta mśmķa sem fundist hefur og var uppi į koparöld. Mśmķan fannst ķ 3.200 metra hęš ķ Ölpunum viš landamęri Austurrķkis og Ķtalķu. Kostaši lķkfundurinn millirķkjadeilur og eftir leišinda žvarg ķ nokkur įr komust menn aš žeirri nišurstöšu aš Ötzi vęri Ķtali žó hann talaši ekki ķtölsku.

Safniš er į fimm hęšum og į nešstu hęšum eru gripir sem Ötzi var meš ķ ferš og klęšnašur. Góšar śtskżringar į žrem tungumįlum en mikiš af feršamönnum truflaši einbeitningu viš lestur. Hópur af fornleifafręšingum hefur endurgert allan hans śtbśnaš alveg nišur ķ smęstu einingar: bogann, bakpokann, öxina sem hann bar viš beltiš, lendarskżlu og höfušfat. Ötzi var einnig meš skyndihjįlparbśnaš meš sér, svo vel voru menn bśnir.

Į annarri hęš er hęgt aš sjį mśmķuna en hśn er geymd ķ frysti sem er viš 6 grįšu frost og 99% raka. Lķtil birta er ķ salnum og žegar mašur kķkir inn um lķtinn glugga žį sér mašur litla nakta glansandi mannveru, brśna į lit meš vinstri höndina yfir bringuna og ekki laust viš aš glott sé į vör.  

Į žrišju hęš er endurgeršin og žį smellur allt saman. Stęltur Ķsmašurinn, lįgvaxinn meš lišaš dökkbrśnt hįr,  skeggjašur og lķfsreyndur nęstum ljóslifandi męttur og glottir til manns ķklęddur helstu fötum og įhöldum. Merkileg upplifun.   Žessi endurgerš minnti mig į einleikara vestur į fjöršum, Elvar Loga Hannesson!

Heilsufar Ötzi - Elsti žekkt hjartasjśklingurinn

Žaš sem mér finnst merkilegt eftir aš hafa kynnt mér sögu Ötzi er heilsufariš en žaš eru svipašir sjśkdómar og viš eigum viš aš glķma ķ dag. Engin persónuvernd er fyrir mśmķur!   

Ötzi var 46 įra žegar hann var myrtur og žaš er hįr aldur fyrir fólk į koparöld. Hann įtti viš hjarta- og ęšasjśkdóm aš glķma, kölkun ķ kransęšum og vķšar. Helstu įhęttužęttir fyrir sjśkdóminum ķ dag eru ofžyngd og hreyfingarleysi en žaš įtti ekki viš Ötzi sem var 50 kķló og 160 cm į hęš og nokkuš stęltur. Hjarta- og ęšasjśkdómar eru žvķ ekki tengdir sišmenningunni heldur eru žeir geymdir ķ erfšaefni okkar.

Ötzi įtti einnig viš lišagigt aš glķma og hefur hśn olliš honum miklum kvölum. Hann var ķ nįlastungumešferš viš kvillanum og til aš lina žjįningar og stašsetja sįrustu stašina voru sett hśšflśr, 61 strik. Einnig fundust ör į skrokknum og merki um aš lękningarjurtum hafi veriš komiš fyrir undir hśšinni til aš minnka žjįningar. Allt er žetta stórmerkilegt og telst til óhefšbundinna lękninga ķ dag. Žaš hafa žvķ oršiš litar framfarir viš lękningu lišagigtar į 5.300 įrum. Alltaf sami sįrsaukinn og orsakir enn óžekktar en erfšir og umhverfi skipta mįli.

Ķ erfšamengi Ötzi fundust ummerki borrelia, ętt bakterķa sem smitast af mķtlum sem valda smitsjśkdómi sem kallast Lyme borreliosis. Žessi uppgötvun, fyrir utan aš vera elsta dęmiš um sjśkdóminn, skjalfestir hversu hęttulegir mķtlar voru mönnum jafnvel fyrir 5.000 įrum.

Ekki er sjśkralistinn tęmdur. Ötzi įtti viš laktósaóžol aš glķma en einnig fannst svipuormur ķ meltingarvegi en žaš er algengur sjśkdómur ķ dag. Lungun voru óhrein, voru eins og ķ reykingarmanni, sótagnir hafa sest ķ lungum vegna setu viš opinn eld.

Tennur voru slitnar og neglur geyma sögu um langvarandi veikindi. Andlega hlišin er ekki eins aušlesin.

 

Hvaš gerši Ötzi?

Ötzi var hiršir frį koparöld eša kannski feršamašur, seiškarl, strķšsmašur, kaupmašur, veišimašur,  aš leita aš mįlmi, eša … kenningar um hann eru alltaf aš breytast.

En į žessum įrum žurftu men aš ganga ķ öll störf til aš komast af og žvķ erfitt aš skilgreina starfsheiti sem tengist nśtķmanum en starfiš žśsundžjalasmišur kemur ķ hugann.  Ljóst er aš vopn sem hann bar sżna aš hann var ķ hįtt settur ķ samfélaginu en kenningar hafa komiš upp um aš hann hafi veriš kominn į jašar samfélagsins. Utangaršsmašur.

Dauši Ötsi

Žaš tók nokkur įr aš finna śt aš Ötzi hafši veriš myrtur. Ummerki eftir ör fundust ofarlega į bakinu. Hann hafši veriš drepinn uppi į fjöllum af óžekktum įstęšum af einhverjum sem enginn veit hver var. Gušmundar- og Geirfinnsmįl koma ķ hugann.

En lķklega var žetta ekki rįnmorš, žvķ veršmęt öxi og fleiri vopn og hlutir voru lįtin ķ friši. Mögulega var hjöršinni hans ręnt. En žaš fundust įverkar į mśmķunni eftir įtök nokkru įšur og mögulegt aš eitthvaš uppgjör hafi įtt sér staš hįtt upp ķ fjöllum.  Ötzi hafi helsęršur eftir įrįsina komist undan, nįš aš brjóta örina frį oddinum og fundiš góšan staš ķ gili innan um stór björg. Žar hefur įhugavert lķf hans endaš, lķklega śt af įverkum eftir örina frekar en ofkęlingu. Giliš sem geymdi lķkiš varš hin fullkomna frystikista og roföflin komust ekki aš. Jökullinn varšveitti hann helfrosinn og gripi hans og skilaši honum til baka meš ašstoš loftslagsbreytinga śr fašmlagi sķnu um haustiš 1991 er Žżsk fjallgönguhjón fundu hann utan alfaraleišar.

En stórmerkilegur fundur mśmķunnar hefur svaraš mörgum spurningum en einnig vakiš fjölmargar ašrar spurningar og sķfellt bętist viš žekkinguna enda enginn mannvera veriš rannsökuš jafn mikiš. Sumum spurningum veršur aldrei svaraš.

Ötzi

Stęltur Ķsmašurinn, lįgvaxinn, 160 cm, 50 kg og skónśmer 38. Lķfsreyndur og glottir til manns ķklęddur helstu fötum og įhöldum. Merkileg upplifun. Žessi endurgerš minnti mig į einleikara vestur į fjöršum, Elvar Loga Hannesson!

Heimildir


Landeigendur léleg landkynning

"Reynslan hefir sżnt žaš og sannaš, aš atvinnurekstur einstaklinga žolir engan samanburš viš rķkisrekstur." - Žórbergur Žóršarson

Landeigendur ekki aš standa sig viš Seljalandsfoss og léleg landkynning fyrir Ķsland.

Var aš koma frį Sušur-Tżrol og feršašist um Dólómķtana. Žaš var įberandi hvaš allt er snyrtilegt ķ Sušur-Tżrol. Ekkert fyrir plokkara aš gera.
Svęšiš er aš stórum hluta į Heimsminjaskrį UNESCO, rétt eins og Vatnajökulsžjóšgaršur, Žingvellir og Surtsey.

Greinilegt aš ķbśar svęšisins eru snyrtilegir og góšir innvišir fyrir śrgangslosun. Viršing fyrir nįttśrunni ķ menningu Sušur-Tżrol. Hśn smitast ķ feršamenn. Einstaklingar, fyrirtęki og stjórnvöld geta lęrt af žeim.


Mikiš er af klįfum og fjallaskįlum sem žjóna feršamönnum og gott ašgengi fyrir śrgang og śrgang frį fólki öšru nafni saur. Eplasafinn var afgreiddur ķ margnota glösum, ekkert plast.

Stór hluti af vandamįlinu er umbśšažjóšfélagiš hér į landi. Flest allt umvafiš plasti og einnota žaš mį gera miklu betur žar.

Žurfum aš hugsa žetta śt frį śrgangspķramķdanum, forvarnir,  lįgmörkun śrgangs, endurnotkun, endurvinnsla, endurnżting og förgun.
 

Selva

Snyrtilegt svęši. Enginn śrgangur fljótandi innan um nįttśruperlurnar. Hér sést St. Ulrich Ortisei ķ 1.226 m. og Selva fyrir ofan. Val Gardena žekk fyrir skķši. Mynt tekin af Seiser Alm hįsléttunni ķ 2.130 metra hęš ķ 24 stiga hita.

 


mbl.is Harmar upplifun gesta Seljalandsfoss
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Tungliš og Nautagil

Ķ dag, 20. jślķ, er slétt hįlf öld lišin frį žvķ Apollo 11 lenti į tunglinu og ķ kjölfariš uršu Neil Armstrong og Buzz Aldrin stigu fyrstir manna fęti į tungliš. Ķ undirbśningi fyrir leišangurinn komu kandķdatar NASA til Ķslands ķ ęfingaskyni og dvöldust žį mešal annars ķ Dyngjufjöllum viš Öskju.  

Ég gekk Öskjuveginn sumariš 2006 og skošaši sömu staši og geimfarar NASA. Rifjast žessi gönguferš žvķ upp ķ tilefni dagsins.

Geimfarar NASA sem unnu aš Apollo geimferšaįętluninni komu tvisvar til Ķslands til ęfinga fyrir fyrstu tunglferšina en žeir töldu ašstęšur ķ Öskju lķkjast mjög ašstęšum į tunglinu. Žeir komu fyrst ķ Öskju įriš 1965 og tveim įrum sķšar meš minni hóp. Kķkjum į frįsögn Óla Tynes ķ Morgunblašinu 4. jślķ 1967.

"Frį skįlanum [Žorsteinsskįla] var haldiš inn aš Öskju og fyrst fariš ķ eitthvert nafnlaust gil sunnan megin viš Drekagiliš og žar héldu žeir Siguršur Žórarinsson og Gušmundur Sigvaldson jaršfręšifyrirlestur, sem fór fyrir ofan garš og nešan hjį fréttamönnum. Geimfararnir hinsvegar voru fullir af įhuga og hjuggu steina lausa śr berginu til nįnari rannsókna. " 

Hér er įtt viš Nautagil og er nafngiftin komin frį jaršfręšihśmoristunum Sigurši og Gušmundi. Geimfari er astroNAUT į ensku og framhaldiš er augljóst. 

Nafngiftin er ekkert nema gargandi snilld. Eftir aš hafa heyrt sögu žessa jókst viršing mķn mikiš fyrir Nautagili mikiš en ég hef haft mikinn įhuga į geimferšakapphlaupinu į Kaldastrķšsįrunum.

nautagil

 

Nautagil įtti eftir aš heilla enn meira. Hvert sem litiš var, mįtti sjį eitthvert nżtt jaršfręšilegt fyrirbrigši. Fyrst var bošiš upp į innskot, bólstraberg og sandstein, sķšan móbergsveislu. Mikilfenglegur móbergsveggur sem sorfinn var ķ toppinn og stóšu kollar uppśr sem minnti į tanngarš eša höggmyndir ķ Rushmore-fjalli af forsetum Bandarķkjanna. Mašur lét hugann reika, žarna er George Washington, sķšan Thomas Jefferson, Theodore Roosvelt og Abraham Lincoln. Svo kom pęlingin, hvar eru styttur af forsetum Ķslands? Svar: Hvergi, bara til styttur af athafnaskįldum.

Fleira bar viš augu. Lķtill lękur spratt undan hrauninu og dökk hraunspżja sem tališ er minnsta hraun į Ķslandi var nęst. Rósin ķ hnappagatinu var svo vel falin bergrós ofarlega ķ mynni gilsins. Žetta var óvęnt įnęgja og Nautagil kom mér mest į óvart ķ gönguferšinni. Žaš var augljóst aš fįir hafa komiš ķ giliš ķ sumar en meš öflugri markašssetningu vęri hęgt aš dęla fólki ķ Nautagil. Lękur rennur fyrir framan giliš vel skreyttur breišum af eyrarrós og hęgt vęri aš hafa speisaša brś yfir hann. Nota geimfarana og NASA-žema sem umgjörš og hafa eftirlķkingu af Apollo 11 ķ gilinu. Žį vęri hęgt aš bjóša upp į tunglferšir til Öskju!


Arcade Fire og Ķsbśš Vesturbęjar

Žaš voru stórmagnašir og orkumiklir tónleikar hjį kanadķsku indķ rokkbandinu Arcade Fire ķ Nżju Laugardalshöllinni į žrišjudagskvöldiš.  Um 4.300 gestir męttu og upplifšu kraftinn į AB-svęši. Stórmerkilegt aš ekki skyldi vera uppselt en žarna eru tónlistarmenn ķ žungavigt į ferš.

Mikil umręša hefur veriš um sölu og svęšaskiptingu į tónleikunum en ég var einn af žeim rśmlega fjögur žśsund manns sem keypti miša ķ A-svęši. Žvķ kom žaš mér į óvart žegar gengiš var inn ķ salinn aš enginn svęšaskipting var.  Ég var ekki aš svekkja mig į žvķ aš hafa  ekki keypt B-miša. Hugsaši til feršalaga ķ flugvélum eša strętó, žar feršast menn į misjöfnum gjöldum en sitja svo saman ķ einni kös. Ég skil vel įkvöršunartöku tónleikahaldara um AB-svęši, sérstaklega ef žetta hafa veriš 79 mišar.

Ég kynntist Arcade Fire góšęrisįriš 2007 en žį gaf sveitin śt diskinn Neon Bible og var žaš eini diskurinn sem ég keypti žaš įriš. Var hann vķša talinn einn besti gripur įrsins af įlistgjöfum ķ tónlist. Ég get tekiš undir žaš og hlustaši mikiš į hann ķ iPod-inum mķnum.  Sķšan hef ég lķtiš fylgst meš sveitinni og missti af žrem sķšustu plötum sveitarinnar, The Suburbs, Reflektor og Everyting Now.

Arcade Fire

Svišsframkoman var stórbrotin og fagmannleg. Fyrst hittust mešlimir į réttum tķma fyrir framan svišiš, tóku hópknśs eins og ķžróttališ gera og fóru ķ gegnum įhorfendaskarann og gįfu fimmur. Margir sķmar sįust į lofti. Sķšan hófst tónlistarveislan meš titillaginu Everything Now. Lagiš er undir ABBA-įhrifum ķ byrjun, žaš fór rólega af staš en svo bęttust öll möguleg hljóšfęri sem leikiš var į af gleši og innlifun og krafturinn varš hrikalegur. Tónninn var sleginn!  

Söngvarinn stęšilegi og stofnandi sveitarinnar Win Butler fór fyrir lišinu og steig į stokk ķ raušu skónum sķnum og reif gķtar hįtt į loft. Ekki  ósvipaš og kyndilberi į Ólympķuleikum sem er aš fara aš tendra eldinn. Bróšir hans William Butler fór hamförum į svišinu og var gaman aš fylgjast meš honum. Hann hoppaši į milli hljóšfęra, spilaši į hljómborš, barši į trommu og spilaši į gķtar og stóš upp į hljómboršum. Hann feršašist kófsveittur um svišiš eins og api en kom įvallt inn į réttum stöšum. Magnaš. 

Alls voru nķu lišsmenn Arcade Fire į svišinu sem žakiš var hljóšfęrum. Mörg hljómborš og hljóšgervlar voru og tvö trommusett. Skiptust žeir reglulega į aš spila į hljóšfęri af innlifun og minntu mig į Ljótu hįlfvitana frį Hśsavķk.

Krafturinn og hljómurinn var mikill ķ byrjun og fjögur fyrstu lögin spiluš ķ einum rykk į hįu tempói. Ašdįendur tóku vel viš enda žekktir slagarar. Svo kom žakkarręšan um Ķsland og hrósaši hann Björk mikiš. Hśn hafši mikil įhrif į bandiš.

Svišiš og ljósin komu vel śt ķ Höllinni og myndušu stórbrotna umgjörš um tónleikana og gaman aš bera saman žegar vinalega upphitunarhljómsveitin Kiriyama Family spilaši raftónlist fyrr um kvöldiš. En žį voru ljós og myndręn framsetning ekki notuš. Tónleikagestir voru hrifnir og dönsušu, sungu og klöppušu taktfast ķ hitanum og svitanum.

Ég komst aš žvķ aš vera illa lesin žvķ sķšari hluti tónleikanna var meš nżjum lögum og žekkti ég žau ekki en fólkiš ķ salnum tók vel undir. Ég hef sķšustu daga veriš aš hlusta į lög af skķfunni Everyting Now og lķkar žau betur og betur. Margar laglķnur hljóma nś fallega ķ hausnum į mér. Einna helst hefur enduruppgötvun mķn į lögum Electric Blue og Sprawl II (Mountains Beyond Mountains) sem Régine Chassagne söng vaxiš mjög en ég tengdi ekki viš žau žegar hśn flutti žau į svišinu. Eina lagiš sem ég saknaši var Intervention.

Žetta var skemmtilegt kvöld og gaf manni mikinn eldmóš fyrir veturinn.

Win Butler

Daginn eftir tónleikana įtti ég leiš ķ Ķsbśš Vesturbęjar ķ Vesturbęnum og var žį ekki stórsöngvarinn ķ Arcade Fire, Win Butler staddur žar og aš kaupa sér bragšaref. Hann var klęddur ķ gallajakka merktum NOW-tónleikaferšinni.  Žaš var töluveršur fjöldi krakka aš versla  sér ķs og létu žau hinn heimsfręga tónlistarmann algjörlega ķ friši. Kurteist fólk, Ķslendingar. Lķklegast er aš žau hafi ekki vitaš af žvķ hver žetta var en landi hans Justin Bieber hefši ekki fengiš aš vera ķ friši. Svona er kynslóšabiliš ķ tónlistinni.


mbl.is Enginn gestur leiš fyrir įkvöršunina
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Hornafjaršarmanni - Ķslandsmót

Ķslandsmót ķ Hornafjaršarmanna veršur haldiš sķšasta vetrardag ķ Breišfiršingabśš. Keppt hefur veriš um titilinn frį įrinu 1998 og hefur Albert Eymundsson veriš gušfašir keppninnar. Nś tekur Skaftfellingafélagiš ķ Reykjavķk viš keflinu.

HumarManniŽaš er mikill félagsaušur ķ Hornafjaršarmanna. Hann tengir saman kynslóšir en Hornafjaršarmanninn hefur lengi veriš spilašur eystra og breišst žašan śt um landiš, mešal annars meš sjómönnum og žvķ hefur nafniš fest viš spiliš.

Tališ er aš séra Eirķkur Helgason ķ Bjarnanesi (1892-1954) hafi veriš höfundur žess afbrigšis af manna sem nefnt hefur veriš Hornafjaršarmanni.

Til eru nokkur afbrigši af Manna, hefšbundinn manni, Trjįmanni, Laugarvatnsmanni og Hornafjaršarmanni og sker sį sķšastnefndi sig śr žegar dregiš er um hvaš spilaš veršur. En mögulegir samningar eru sex talsins:  nóló, grand, hjarta, spaši, tķgull og lauf.

Spilareglurnar eru einfaldar og lęrist spiliš mjög fljótt. Žaš er hentugt keppnisform fyrir mismunandi fjölda spilara. Fyrst er forkeppni og eftir hana er śtslįttarkeppni.  Eftir stendur einn sigurvegari, sį sem fęr flest prik. Hornafjaršarmanni er samt sem įšur meira leikur en keppni.

Albert Eymundsson endurvakti Hornarfjaršarmanna til vegs og viršingar žegar Hornafjöršur hélt upp į 100 įra afmęli bęjarins 1997 og hefur sķšan veriš keppt um Hornafjaršarmeistara-, Ķslandsmeistara- og Heimsmeistaratitil įrlega.  

Sķšasta vetrardag, 18. aprķl, veršur haldiš Ķslandsmeistaramót ķ Hornafjaršarmanna og eru allir velkomnir. Spilaš veršur ķ Breišfiršingabśš, Faxafeni 14 og hefst keppnin kl. 20.00. Góšir vinningar. Ašgangseyrir kr. 1.000, innifališ kaffi og krušerķ, žar į mešal flatkökur meš reyktum Hornafjaršarsilungi.

Sigurvegarinn fęr sértakan farandveršlaunagrip sem Kristbjörg Gušmundsdóttir hannaši og hżsir ķ įr.


Refurinn ***

Refurinn eftir Sólveigu Pįlsdóttur er fjórša saga höfundar.  Sögusviš bókarinnar er ķ Höfn ķ Hornafirši og Lóninu.  Žetta er žvķ įhugaverš bók fyrir Hornfiršinga og nęrsveitarmenn.

Höfundur hefur kynnt sér umhverfiš įgętlega. Żmsum raunverulegum hlutum er fléttaš inn ķ söguna. Flugvöllurinn, Kaffihorniš, herstöšin į Stokksnesi og landsmįlablašiš Eystrahorn koma viš sögu. Einnig  Hafnarbraut,  Nįttśrustķgurinn og ķ lokin einbreiša brśin yfir Hornafjaršarfljót.

Einangrun en meginžemaš.  Einangrun bęjarins Bröttuskrišur austast ķ Lóni nįlęgt Hvalnesskrišum. Einangrun söguhetjunnar vegna ólķks menningarlęsis og einangrun löggunnar Gušgeirs.

Hafnarbśar koma vel śt, eru hjįlpsamir, sérstaklega flugafgreišslumašurinn enda lķta innfęddir Hornfiršingar į feršažjónustuna sem žjónustu en ekki išnaš.

En söguhetjurnar eru ekki fullkomnar frekar en annaš fólk. Söguhetjan Sajee er frį Sri Lanka og skilur ķslenskt talmįl bęrilega en er meš lélegan lesskilning.  Hśn kemur fljśgandi til Hornfjaršar og įtti aš hefja vinnu viš snyrtistofu Hornafjaršar en žaš var blekking. Hjįlpsamur hóteleigandi finnur ręstingarvinnu fyrir hana į Bröttuskrišum undir hrikalegu Eystrahorni ķ nįbżli viš įlfa og huldufólk. Žar bśa męšgin sem eru einöngruš og sérkennileg. Sajee leišist vistin og vill fara en er haldiš fanginni. Engin saknar hennar žvķ hśn į ekki sterkt bakland į Ķslandi.

Fyrrverandi lögreglužjónn sem vinnur hjį Öryggisžjónustu Hornafjaršar fęr žó įhuga į afdrifum erlendu konunnar og hefur eigin rannsókn. Žį hefst óvęnt flétta sem kom į óvart en bókarhöfundur hafši laumaš nokkrum upplżsingum fyrr ķ sögunni.  Žaš er žvķ gaman aš sjį hvernig kapallinn gengur upp.

Įgętis krimmi meš #metoo bošskap, saga sem batnar žegar į bókina lķšur.

Refurinn 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tenglar:

Salka bókaśtgįfa: https://cdn.shopify.com/s/files/1/1090/3582/products/Refurinn_web_1024x1024.jpg?v=1509525051

Kiljan: 

http://www.ruv.is/sarpurinn/klippa/solveig-palsdottir-segir-fra-bok-sinni-refurinn

Skįld.is: 

https://www.skald.is/single-post/2017/10/27/Hva%C3%B0-getur-gerst-%C3%BEegar-%C3%B6rv%C3%A6nting-og-%C3%B3tti-tekur-v%C3%B6ldin---Vi%C3%B0tal-vi%C3%B0-S%C3%B3lveigu-P%C3%A1lsd%C3%B3ttur


Frį monopoly til duopoly

Sjįlfstęšismenn eru hugmyndasnaušir eins og įšur fyrr og enn dśkkar įfengisfrumvarp upp en skošanakannanir Maskķnu og Fréttablašsins sżna aš Ķslendingar vilja ekki įfengi ķ matvöruverslanir. Įfengisfrumvarpiš, er eins og allir vita smjörklķpa sem sjįlfstęšismenn grķpa til og leggja fram į Alžingi žegar vond mįl skekja flokkinn.

Auk žess sżna rannsóknir vķsindamanna aš aukiš ašgengi hefur neikvęš įhrif į samfélagiš.

Hér er t.d. rannsókn frį Washington:

(2014) Alcohol Deregulation by Ballot Measure in Washington State

http://www.healthyalcoholmarket.com/pdf/Alcohol_Deregulation_by_Ballot_Measure_in_Washington_State.pdf

Afleišingar žess aš hafa lagt nišur einkaleyfi rķkis į sölu įfengis ķ Washington-fylki įriš 2011

Nišurstaša:

  • Įvinningur ķbśa Washington fylkis var rżr. Įfengisverš hękkaši strax um 12%.
  • Of snemmt aš meta samfélagsleg įhrif.
  • Žeir sem hafa hagnast į nżju reglugeršinni eru Costco og ašrar stórar verslunarkešjur.
  • Minni bśšir gįtu ekki keppt viš stóru verslunarkešjurnar. Margar vķnverslanir uršu gjaldžrota.
  • Reglugeršin leiddi til žess aš markašinum er stjórnaš af stóru verslunarkešjunum („monopoly to a duopoly“).
  • Reglugeršin samin žannig aš gjöld voru lögš į heildsala en ekki smįsala, ž.a. stóru verslunarkešjurnar sluppu.
  • Minni įfengisframleišendur eiga erfišara uppdrįttar.
  • Žjófnašur jókst.

...og svo var gerš könnun tveimur įrum seinna um hvort kjósendur myndu kjósa öšruvķsi eftir aš vita afleišingarnar (Aflögn einkaleyfis fór sem sagt ķ „žjóšar“atkvęšagreišslu).

(2016) Opinions on the Privatization of Distilled-Spirits Sales in Washington State: Did Voters Change Their Minds?

http://www.jsad.com/doi/abs/10.15288/jsad.2016.77.568

Myndu kjósendur kjósa öšruvķsi ķ „I-1183“ ef žeir hefšu séš inn ķ framtķšina?

Nišurstaša:

  • Žeir sem kusu „jį“ eru įtta sinnum lķklegri til aš kjósa öšruvķsi nśna heldur en žeir sem kusu „nei“.
  • Žaš er ekki fylgni į milli žessara breytinga og skošanir kjósenda į sköttunum.
  • Mikilvęgt fyrir lönd/rķki sem ķhuga einkavęšingu aš skoša žessa nišurstöšu.

Nęsta sķša »

Um bloggiš

Sigurpáll Ingibergsson

Höfundur

Sigurpáll Ingibergsson
Sigurpáll Ingibergsson
Hornfirðingur búsettur í Kópavogi. Árgerð 1965.
Feb. 2023
S M Ž M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28        

Myndaalbśm

Nżjustu myndir

  • IMG 4410
  • IMG 4385
  • IMG 4421
  • Á afskekktum stað
  • Tíminn051071

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (2.2.): 0
  • Sl. sólarhring: 11
  • Sl. viku: 68
  • Frį upphafi: 0

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 54
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband