Fćrsluflokkur: Umhverfismál

Grábrók (170 m) 2017

Ţađ var gaman ađ ganga upp á Grábrók í sumar og hafa einstakt útsýni yfir Borgarfjarđarhérađ og Norđurárdalinn. Sjá Baulu í öllu sínu veldi, Hrauns­nef­söxl, Hređavatn, Bifröst og Norđurá. Ţađ sem vakti mesta athygli er göngustigar sem stýrir umferđ um viđkvćmt fjalliđ eđa felliđ.

Mér finnst vel hafa tekist til međ gerđ göngustigana og merkinga til ađ stýra umferđ gangandi og auka öryggi, en svona inngrip er umdeilt en eitthvađ ţarf ađ gera til ađ vernda óvenjulega viđkvćmt svćđi ţar sem hraun og mosi er undir fótum

Grábrók er einn af ţremur gígum í stuttri gígaröđ. Ţeir heita Grábrók (Stóra – Grábrók), Smábrók (litla Grábrók) og Grábrókarfell (Rauđabrók). Úr ţeim rann Grábrókarhraun fyrir 3.200 árum og myndađi međal annars umgjörđ Hređavatns. Efni í vegi var tekiđ úr Smábrók á sjötta áratugnum og tókst ađ stoppa ţá eyđileggingu.

Daginn eftir var gengin hringur sem Grábrókarhraun skóp, gengiđ frá Glanna, niđur í Paradísarlaut og međfram Norđurá og kíkt á ţetta laxveiđistađi. Ţađ var mikil sól og vont ađ gleyma sólarvörninni. Mćli međ bók eftir Reyni Ingibjartsson, 25 gönguleiđir í Borgarfirđi og Dölum fyrir stuttar upplifunarferđir.

Dagsetning: 24.júní 2017
Hćđ: Um 170 metrar
Hćđ í göngubyrjun: Um 100 m (N:64° 46' 17.614" W:21° 32' 23.370")
Hćkkun: 70 metrar
Heildargöngutími: 30 mínútur (20:00 - 20:30)
Erfiđleikastig: 1 skór 
Ţátttakendur: Fjölskylduferđ, 6 manns 
GSM samband: Já
Gestabók: Nei
Gönguleiđalýsing: Létt ganga mest upp eđa niđur göngustiga

Grábrók júní 2017

Hér sér ofan í gíginn í Grábrók sem gaus fyrir 3.200 árum. Manngerđir göngustigar sem minnka álag og falla ágćtlega ađ umhverfinu liggja upp og niđur fjalliđ.


Hvalárvirkjun - eitthvađ annađ

Takk, takk Tómas,  Ólafur og Dagný fyrir ađ opna Ísland fyrir okkur á #LifiNatturan. Alltaf kemur Ísland mér á óvart. Stórbrotnar myndir sem sýna ósnortiđ víđerni sem á eftir ađ nýtast komandi kynslóđum. Viđ megum ekki rćna ţau tćkifćrinu.

En hvađ skyldu Hvalárvirkjun og hvalaskođun eiga sameiginlegt?

Mér kemur í hug tímamótamyndir sem ég tók í fyrstu skipulögđu hvalaskođunarferđunum međ Jöklaferđum áriđ 1993. Ţá fóru 150 manns í hvalaskođunarferđir frá Höfn í Hornafirđi.  Á síđasta ári fóru 354.000 manns í hvalaskođunarferđir. Engan órađi fyrir ađ ţessi grein ćtti eftir ađ vaxa svona hratt.  Hvalaskođun er ein styrkasta stođin í ferđaţjónustunni sem heldur hagsćld uppi í dag á Íslandi. Hvalaskođun fellur undir hugtakiđ "eitthvađ annađ" í atvinnusköpun í stađ mengandi stóriđu og ţungaiđnađi.

Vestfirđingar geta nýtt ţetta ósnortna svćđi međ tignarlegum fossum í Hvalá og  Rjúkanda til ađ sýna ferđamönnum og er nauđsynlegt ađ finna ţolmörk svćđisins. Umhverfisvćn og sjálfbćr ferđaţjónusta getur vaxiđ ţarna rétt eins og hvalaskođun. Fari fossarnir í giniđ á stóriđjunni, ţá rćnum viđ komandi kynslóđum arđbćru tćkifćri. Ţađ megum viđ ekki gera fyrir skammtímagróđa vatnsgreifa.

Ég ferđađist um Vestfirđi í sumar. Dvaldi í nokkra daga á Barđaströnd og gekk Sandsheiđi, heimsótti Lónfell hvar Ísland fékk nafn, Hafnarmúla, Látrabjarg og Siglunes. Ţađ var fámennt á fjöllum og Vestfirđingar eiga mikiđ inni. Ţeir verđa einnig ađ hafa meiri trú á sér og fjórđungnum. Hann býđur upp á svo margt "eitthvađ annađ".

Viđ viljum unađsstundir í stađ kílóvattstunda.

Hvalaskođun 1993

Fyrstu myndir sem teknar voru í hvalaskođun á Íslandi 1993 og birtust í fjölmiđlum. Ţá fóru um 150 manns í skipulagđar hvalaskođunarferđir. Í dag fara 354.000 manns á ári. Ţađ er eitthvađ annađ.


mbl.is Marga ţyrstir í heiđarvötnin blá
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Einbreiđa brúin yfir Steinavötn fórnarlamb loftslagsbreytinga

Loftslagiđ er ađ breytast međ fordćmalausum hrađa. Úrkoman í Ríki Vatnajökuls er afsprengi loftslagsbreytinga.

September hefur skapađ af sér öflugustu hvirfilbili í langan tíma á Atlantshafi. Irma, Jose og María eru sköpuđ í mánuđinum í hafinu. Rigningin sem dynur á okkur er erfingi ţeirra. Allir ţekkja Harvey og Irmu sem gerđu árásá Texas, Flórida og nálćgar eyjar nýlega.

Eina jákvćđa viđ ţetta er ađ náttúran sér annars um ađ losa okkur viđ ţessar einbreiđu brýr, ekki gera stórnmálamenn ţađ. Í dag eru 20 einbreiđar brýr í Ríki Vatnajökuls, svartblett í umferđinni. Nú verđa ţćr 19!

Brú yfir Steinavötn var ekki á Samgönguáćtlun og svo hefur samgönguráđherra, Jón Gunnarsson vill lćkka skatta í kosningaloforđum en setja veggjöld á alla stađi. Ţađ er ekkert annađ en dulbúin skattheimta sem kemur ósanngjarnt niđur. Rukki Jón 300 fyrir hverja einbreiđa brú, ţá kostar ferđalagiđ 5.700 kall í aukna skatta.

Bćjaryfirvöld í Ríki Vatnajökuls og hagsmunađilar í ferđaţjónustinni hafa ekki veriđ nógu beitt viđ ađ krefjast úrbóta. Enda flestir í flokknum. Ţeir mćttu taka Eyjamenn og Reyknesinga sér til fyrirmyndar.

En hvađ geta Skaftelleingar og fólk á jörđinni gert best gert til ađ minnka áhrif loftslagsbreytinga? Í rannsókn hjá IPO fyrr á árinu kom fram: Til ţess ađ hafa raunveruleg áhrif á loftslagsbreytingar ţarf komandi kynslóđ ađ taka upp bíllausan lífsstíl, eignast fćrri börn, draga úr flugferđum og leggja meiri áherslu matarćđi sem byggir á grćnmeti. Sá sem neytir fyrst og fremst grćnmetisfćđis leggur fjórum sinnum meira af mörkum til minnkunar losunar en sá sem ađeins flokkar og endurvinnur rusl. Ţetta eru ţćr ađferđir sem skila mestu, bćđi ţegar horft er til losunar og áhrifa á stefnumörkun.

22096204_10212689127376144_2780405253543625020_o

Ég á myndir af hćttulegustu stöđum landsins.
Brúin yfir Steinavötn er einn af ţeim. Nú löskuđ og búiđ ađ loka henni. Einbreiđ 102 m löng, byggđ 1964.Loftslagsbreytingar eru orsök úrkomunnar. Öfgar í veđri aukast.


mbl.is Bygging bráđabirgđabrúar hefst á morgun
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hólárjökull 2017

Jöklarannsóknir mínar halda áfram. Ávallt ţegar ég keyri framhjá Hólárjökli sem var einn af tignarlegum skriđjöklum úr Örćfajökli, ţá smelli ég ljósmynd af honum. Hólárjökull er rétt austan viđ Hnappavelli. Hólá kemur frá honum.

Efri samsetta myndin var tekin 5. ágúst 2016 í súld og 13. ágúst 2017 í fallegu veđri. Tungan hefur ađeins styst á milli ára. Neđri myndin er samsett og sú til vinstri tekin 16. júlí 2006 en hin ţann 5. ágúst 2015.  Ţađ sést glöggt ađ jökultungan hefur styst og jökullin ţynnst, nánast horfiđ.  Rýrnun jöklanna er ein afleiđingin af hlýnun jarđar.

Áriđ 2006 voru íslenskir jöklar útnefndir međal sjö nýrra undra veraldar af sérfrćđingadómstól ţáttarins Good Morning America á bandarísku sjónvarpsstöđinni ABC. Íslensku jöklarnir urđu fyrir valinu vegna samspils síns viđ eldfjöllin sem leynast undir íshellunni.

Jöklarnir vita svo margt. Viđ erum ađ tapa ţeim međ ósjálfbćrri hegđun okkar.

En hvađ getur almenningur best gert til ađ minnka sótsporiđ? Í rannsókn hjá IPO fyrr á árinu kom fram: Til ţess ađ hafa raunveruleg áhrif á loftslagsbreytingar ţarf komandi kynslóđ ađ taka upp bíllausan lífsstíl, eignast fćrri börn, draga úr flugferđum og leggja meiri áherslu matarćđi sem byggir á grćnmeti. Sá sem neytir fyrst og fremst grćnmetisfćđis leggur fjórum sinnum meira af mörkum til minnkunar losunar en sá sem ađeins flokkar og endurvinnur rusl. Ţetta eru ţćr ađferđir sem skila mestu, bćđi ţegar horft er til losunar og áhrifa á stefnumörkun.

Hólárjökull 2017 og 2016

Loftslagsbreytingar eru stađreynd og hitastig breytist međ fordćmalausum hrađa. Viđ ţurfum ađ hafa miklar áhyggjur, jöklarnir bráđna og sjávarstađa hćkkar međ hćkkandi hita og höfin súrna.

Fyrirtćki og almenningur ţarf úr útblćstri jarđefnaeldsneytis og á međan breytingarnar ganga yfir, ţá ţarf ađ kolefnisjafna. Annađ hvort međ gróđursetningu trjáa eđa endurheimt votlendis.Einnig ţarf ađ ţróa nýja tćkni.

Hólárjökull 2006 og 2015Jökulsporđurinn er nćr horfinn. En hann hefur í fyrndinni náđ ađ ryđja upp jökulruđningi og mynda garđ.

Sjá:
Hólárjökull 2007 - http://fiskholl.blog.is/blog/fiskholl/entry/259538/
Hólárjökull 2008 - http://fiskholl.blog.is/blog/fiskholl/entry/611572/
Hólárjökull 2009 - http://fiskholl.blog.is/blog/fiskholl/entry/911196/
Hólárjökull 2011 - http://fiskholl.blog.is/blog/fiskholl/entry/1192311/

Hólárjökull 2012 - http://fiskholl.blog.is/blog/fiskholl/entry/1253486/

Hólárjökull 2015 - http://fiskholl.blog.is/blog/fiskholl/entry/1920380/

Hólárjökull 2016 - http://fiskholl.blog.is/blog/fiskholl/entry/2177752/?t=1470576153


Hafnarmúli (um 300 m)

Hafnarmúli er snarbrattur međ flughömrum milli Mosdals og Örlygshafnar í Patreksfirđi gengt ţorpinu. 

Neđan viđ veg númer 612 er hćgt ađ leggja bílum og hefja göngu inn Mosdal, upp hálsinn og ganga eftir toppnum ađ vörđu á fremsta hluta Hafnarmúla. Gangan upp tekur einn knattspyrnuleik og ţađ borgar sig ekki ađ reyna ađ stytta sér leiđ upp fjallshlíđina, heldur fylgja slóđa upp hálsinn ađ vörđu fremst á fjallinu.

Á leiđinni er tilvaliđ ađ stoppa viđ Garđar BA64, elsta stálbát Íslendinga í fjörunni í Skápadal og koma viđ í Sauđlauksdal. Eftir gönguferđ er sniđugt ađ koma viđ á Minjasafni Egils Ólafssonar ađ Hnjóti.

Magdalena Thoroddsen lýsir svo bjarginu:

Flestum gćđum foldar rúinn
fjalladjásn međ klettaskörđ.
Hafnarmúlinn hömrum búinn
heldur vörđ um Patreksfjörđ.

Útsýni af Hafnarmúla er stórgott yfir Patreksfjörđ. Ţorpiđ međ bćjarfjalliđ Brellur á ská á móti. Núpurinn Tálkni beint á móti međ ekta vestfirska fjallabyggingu. Dýrđin er ađ horfa niđur í Örlygshöfn, sjá litadýrđina í vađlinum, gyllta sanda, grćn tún, grćnan sjó og blátt haf. Ógleymanlegt.

Hafnarmúli er helst ţekktur fyrir hörmulegt sjóslys. Í ofviđri 1. desember 1948, fórst enski togarinn Sargon undir Hafnarmúla í Patreksfirđi og fórust međ honum 11 manns en 6 tókst ađ bjarga.

Í Lýsing Íslands eftir Ţorvald Thoroddsen segir um Hafnarmúla: "austan viđ vađalinn í Örlygshöfn er Hafnarmúli, snarbrattur og hvass ađ ofan einsog saumhögg,"    Ekki skil ég alveg hvađ Ţorvaldur á viđ međ lýsingunni "ađ ofan eins og saumhögg" en ađ ofan er fjalliđ jafnslétt og mosagróiđ ţó laust grjót sé en saumhögg er hvass ţrístrendur hryggur.  

Eftir göngu á Hafnarmúla var fariđ í sund í Barmahlíđ á Patreksfirđi. Úr heitu pottinum sér göngumađur ađ múlinn sker sig ađeins úr fjallasalnum međ gylltar fjörur sunnan fjarđar.

Hafnarmúli

Varđa nálćgt fremsta hluta Hafnarmúla, á móti er hinn bratti núpur Tálkni, hann skilur Patreksfjörđ frá Tálknafirđi. Selárdalshlíđar sjást handan Tálkna.

Dagsetning: 2. ágúst 2017 – Yfirdráttardagurinn
Hćđ: Um 300 metrar
Hćđ í göngubyrjun: 12 metrar viđ bílastćđi viđ Mosá
Hafnarmúli varđa (282 m): (N:65.34.862 - W:24.05.474)
Hćkkun: 270 metrar
Uppgöngutími Hafnarmúli: 100 mín (09:50 - 11:30) 4,2 km
Heildargöngutími: 190 mínútur (09:50 - 13:00)
Erfiđleikastig: 2 skór
Vegalengd: 8,4 km
Veđur kl. 12.00: Skýjađ, S 1 m/s, 11°C 
Ţátttakendur: Villiendurnar, 8 ţátttakendur 
GSM samband: Já
Gestabók: Nei
Gönguleiđalýsing: Vel sýnileg leiđ međ stórgrýti í uppgöngu. Mosavaxiđ ađ ofan.

Heimild:

Lýsing Íslands:  Ţorvaldur Thoroddsen  


Lónfell (752 m)

„og nefndu landiđ Ísland.“

"Ţá gekk Flóki upp á fjall eitt hátt og sá norđur yfir fjöllin fjörđ fullan af hafísum. Ţví kölluđu ţeir landiđ Ísland, sem ţađ hefir síđan heitiđ." 

Fyrir fjallgöngufólk er ganga á Lónfell skylduganga á fornfrćgt fell. Héđan var landinu gefiđ nafniđ Ísland. Fjörđurinn er Arnarfjörđur sem blasir viđ af toppnum. Göngumenn trúa ţví.

Fjalliđ er formfagurt og áberandi úr Vatnsfirđinum, ekki síst frá Grund ţar sem Hrafna-Flóki byggđi bć sinn og dvaldi veturlangt viđ illan kost. 

Lagt var á Lónfell frá Flókatóftum í Vatnsfirđi, upp Penningsdal frá skilti sem á stendur Lómfell og er vel merkt leiđ á toppinn. Gangan hófst í 413 m hćđ og hćkkun um 339 metrar. Töluvert stórgrýti er ţegar nćr dregur fjallinu. 

Ofar, í Helluskađi nćr vegamótum er annađ skilti og hćgt ađ ganga hryggjaleiđ en mér sýndist hún ekki stikuđ og ađstađa fyrir bíla léleg.

Eftir 90 mínútna göngu var komiđ á toppinn og tók á móti okkur traust varđa og gestabók. Viđ heyrđum í lómi og sáum nokkur lón á heiđinni. Langur tími var tekinn viđ ađ snćđa nesti og nokkrar jógaćfingar teknar til ađ hressa skrokkinn.

Á leiđinni rifjuđu göngumenn upp deilur á milli manna á tímum vesturferđa og ortu sumir níđvísur um landi og kölluđu ţađ hrafnfundiđ land en einn af ţrem hröfnum Flóka fann landiđ. Ađrir skrifuđu og ortu um sveitarómantíkina.

Franskt par úr Alpahéruđum Frakklands fylgdi okkur og ţekkti söguna um nafngiftina. Ţeim fannst gangan áhrifamikil. Ekkert svona sögulegt fjall í Frakklandi.

Lónfell-Vatnsfjörđur

Af Lónfelli er víđsýnt og ţar sér um alla Vestfirđi og Vatnsfjörđurinn, Arnarfjörđurinn og Breiđafjörđurinn međ sínar óteljandi eyjar lá ađ fótum okkar.

Lómfell
Á skiltinu viđ upphaf göngu stóđ Lómfell og vakti ţađ athygli okkar. Einnig hafđi vinur minn á facebook gengiđ á felliđ daginn áđur og notađi orđiđ Lómfell. Ég taldi ađ hann hefđi gert prentvillu. Hann hélt nú ekki! Er hér Hverfjall/fell deila í uppsiglingu?

Ég spurđi höfund göngubókar um Barđaströnd, Elvu Björg Einarsdóttur um örnefnin en hún ólst upp viđ ađ fjalliđ héti Lónfell og um ţađ töluđu og tala flestir sveitungar hennar. En eftir ađ björgunarsveitin Lómur var stofnuđ um miđjan 9. áratug síđustu aldar fór ađ bera á Lómfells-heitinu og ţá var nafniđ skírskotun í felliđ - enda mynd af fellinu í merki sveitarinnar og kallmerkiđ "Lómur." 

"Á kortum kemur alls stađar fram Lónfell, nema e.t.v. á ţeim yngstu. Örnefnaskrár fyrir Barđaströnd tala einnig um Lónfell en á einum stađ í örnefnaskrá fyrir bć í Arnarfirđi sá ég talađ um Lómfell. Ég hef rćtt máliđ viđ stofnun Árna Magnússonar (Örnefnastofnun) og ţar segja ţau mér ađ vera sćla međ ađ svo mikill hljómgrunnur sé í heimildum fyrir "Lónfelli" en fyrst ađ fólk nefni fjalliđ einnig "Lómfell" sé ekki hćgt ađ skera úr um hvort sé réttast - svo sé oft um örnefni og ađ ţau breytist - ţađ vitum viđ.

Margir Barđstrendingar voru hvumsa viđ ađ sjá nafniđ á skiltinu og ég held ađ mikilvćgt sé ađ setja upp annađ skilti ţar sem nafniđ ,,Lónfell" kemur fram - líklega er réttast ađ ţau standi bćđi :)"

Upplifun viđ söguna er engu líki og vel áreynslunnar virđi.

Fjallasýn

Stórgrýtt leiđ. Ýsufell, Breiđafell, Klakkur og Ármannsfell rísa upp. Norđan ţessara fjalla lá hinn forni vegur Hornatćr milli Arnarfjarđar og Vattarfjarđar.

Arnarfjörđur

Hér sér niđur í Arnarfjörđ sem er fullur af eldislaxi, hefđi landiđ fengiđ nafniđ Laxaland!

Dagsetning: 3. Ágúst 2017
Hćđ: 752 metrar
Hćđ í göngubyrjun: 413 metrar viđ skilti (N:65.37.431  - W:23.13.728)
Lónfell (752 m): (N:65.38.386 - W:23.11.871)
Hćkkun: 339 metrar
Uppgöngutími Lónfell: 90 mín (09:40 - 11:10) 3,3 km
Heildargöngutími: 370 mínútur (09:40 - 12:50)
Erfiđleikastig: 2 skór
Vegalengd: 6,6 km
Veđur kl. 12.00: Skýjađ, NNA 2 m/s, 12°C 
Ţátttakendur: Villiendurnar 7 ţátttakendur 
GSM samband: Já
Gestabók: Já
Gönguleiđalýsing: Mjög vel stikuđ leiđ međ stórgrýti er á gönguna líđur

Heimild:
Barđastrandarhreppur göngubók, Elva Björg Einarsdóttir, 2016


Móskarđshnjúkur (807 m)

Eitt markmiđ hjá mér er ađ ganga á bćjarfjalliđ Esjuna ađ lágmarki einu sinni á ári. Í ár var haldiđ á Móskarđshnjúka en ţeir eru áfastir Esjunni. Tekinn var Móskarđshringur frá austri til vesturs á hnjúkana ţrjá.

Ađeins austasti hnjúkurinn hét Móskarđshnjúkur, hinir voru nafnlausir, en Móskörđ var nafn á hnjúkaröđinni allri. Víst er ađ austasti hnjúkurinn er tignarlegastur, enda afmarkađur af djúpum skörđum á báđa vegu. Ţessir hnjúkar eru úr líparíti og virđist ćvinlega skína á ţá sól vegna ţeirra ljósa litar.

Lagt var á Móskarđshnúk frá Skarđsá og haldiđ upp Ţverfell og stefnan tekin fyrir ofan Bláhnjúk. Ţađ var ţoka á austustu tindunum en veđurspá lofađi jákvćđum breytingum. Leiđin er stikuđ og vel sýnileg göngufólki. Reyndir göngumenn á Móskörđ segja ađ leiđin sé greinilegri á milli ára.

Eftir ađ hafa gengiđ í rúma ţrjá kílómetra á einum og hálfum tíma, ţá var toppi Móskarđshnjúks náđ en skýin ferđuđust hratt. Á leiđinni á toppinn á hnjúknum var stakur dökkur drangur sem gladdi augađ. Ţađ var hvasst á toppnum skýin ferđuđust hratt. 

Útsýni gott yfir Suđvesturland, mistur yfir höfuđborginni. Fellin í Mosfellsbć glćsileg, Haukafjöll og Ţrínhnúkar. Vötnin á Mosfellsheiđi sáust og hveralykt fannst, líklega frá Nesjavöllum. Skálafell, nágranni í austri međ Svínaskarđ sem var ţjóđleiđ norđur í land. Í norđri var Trana og Eyjadalur og í vestri voru Móskarđsnafnarnir, Laufskörđ og Kistufell.

Glćsileg fjallasýn eđa eins og Jón Kalmann Stefánsson skrifar í Himnaríki og Helvíti: "Fjöllin eru ekki hluti af landslaginu, ţau eru landslagiđ."

Haldiđ var af toppnum niđur í skarđiđ og leitađ skjóls og nesti snćtt. Síđan var haldiđ á miđhnjúkinn (787 m), síđan á ţann austasta (732 m) og niđur međ Grjáhnjúk (Hrútsnef).

Ţórbergur Ţórđarson á skemmtilega lýsingu af líparítinu í Móskarđshnjúkum sem eru hluti af 1-2 milljón ára gamalli eldstöđ (Stardalseldstöđinni) í Ofvitanum. En rigningarsumariđ 1913 ćtlađi hann ađ afla sér tekna međ málningarvinnu. Ţađ var ekkert sólskin á tindunum. Ţađ var grjótiđ í ţeim, sem var svona á litinn. Náđu Móskarđshnjúkar ađ blekkja meistarann í úrkominni. 

Móskarđshnjúkur

Tignarlegur Móskarđshnjúkur, 807 metrar. Trana (743 m) tranar sér inn á myndina til vinstri og Skálafell međ Svínaskarđ á milli er til hćgri.

Dagsetning: 25. júlí 2017
Hćđ: 807 metrar
Hćđ í göngubyrjun: 130 metrar viđ Skarđsá
Hćkkun: 677 metrar, heildarhćkkun 814 metrar
Heildargöngutími: 240 mínútur (11:00 - 15:00)
Erfiđleikastig: 2 skór
Vegalengd: 8 km
Veđur kl. 12.00 Ţingvellir: Skýjađ, S 3 m/s, 15,4 °C og 69% raki
Ţátttakendur: Skál(m), 3 ţátttakendur
GSM samband: Já, mjög gott
Gönguleiđalýsing: Gróiđ land og brattar skriđur

Heimildir
Íslensk fjöll, Gönguleiđir á 151 tind, Ari Trausti Guđmundsson og Pétur Ţorleifsson
Morgunblađiđ, Bćjarfjalliđ Esja, Sigrún Huld Ţorgrímsdóttir, 25. nóvember 2000.


Elon Musk

Elon MuskElon Musk er enginn venjulegur mađur. Fremstur frumkvöđla í dag og er ađ skapa framtíđ sem er í anda gullaldar vísindaskáldskaparins.

Var ađ klára vel skrifađa kilju um forstjóra SpaceX, milljarđamćringinn, frumkvöđulinn, fjárfestinn, verkfrćđinginn og uppfinningamanninn Elon Musk eftir Ashlee Vance.  En nafniđ Musk hefur oft heyrst í sambandi viđ nýsköpun, sjálfbćrni og frumkvöđlastarfsemi undanfariđ.

Ćvi

Elon Musk fćddist í Pretoríu í Suđur Afríku 28. júní 1971 og er ţví 46 ára gamall. Hann átti erfiđa ćsku, lenti í einelti og foreldrar hans skildu. Bjó hann hjá föđur sínum en foreldrar hans og afar og ömmur  voru ćvintýragjarnt fólk.  Hann virđist hafa veriđ á einhverfurófi. Elon var einfari og nörd, öfugt viđ systkini sín, hann las mikiđ og mundi allt sem hann las. Ţegar allar bćkur á bókasafninu höfđu veriđ lesnar, sérstaklega ćvintýrabćkur, sci-fi og teiknimyndasögur fór hann ađ lesa Encyclopaedia Britannica alfrćđiorđabókina.

Forritunarhćfileikar fylgdu í vöggugjöf og 10 ára gamall lćrđi hann upp á eigin spýtur forritun. Tólf ára gamall skrifađi hann tölvuleikinn Blastar og seldi tölvutímariti. Hann var nörd!

Ţegar hann útskrifađist úr menntaskóla 18 ára ákvađ hann ađ fara til Kanada en móđurćtt hans kom ţađan. Ađskilnađarstefnan í Suđur Afríku og vandamál tengd henni gerđu landiđ ekki spennandi fyrir snilling.

Í Kanada vann hann fyrir sér og gekk í háskóla en draumurinn var ađ flytja til Bandaríkjanna og upplifa drauminn ţar í Silicon Valley.  Eftir háskólanám í Pennsylvaniu hóf hann áriđ 1995 doktorsnám í Stanford University í Kaliforníu og stofnađi međ bróđur sínum nýsköpunarfyrirtćki sem vann ađ netlausninni Zip2.  Eftir mikla vinnu ţá var fyrirtćkiđ selt til Compaq fyrir gott verđ. Var hann ţá orđinn milljónamćringur. Ţá var ráđist í nćsta sprotaverkefni sem var X.com, rafrćnn banki sem endađi í PayPal. Fyrirtćkiđ var síđan selt eBay uppbođsfyrirtćkinu og söguhetjan orđinn yngsti milljarđamćringur heims.

Nćsta skref var ađ láta ćskudraum rćtast,nýta auđćfin og helga sig geimnum.  Áriđ 2002 stofnađi hann geimferđafyrirtćkiđ SpaceX sem hannar endurnýtanlegar geimflaugar. Markmiđiđ er ađ flytja vörur út í heim og hefja landnám á reikistjörnunni Mars.  Ţegar geimćvintýriđ var komiđ vel á veg ţá stofnađi hann rafbílafyrirtćkiđ Tesla sem og markmiđiđ sjálfbćrir og sjálfkeyrandi bílar. 

Einnig er hann stjórnarformađur í SolarCity, ráđgjafarfyrirtćki sem innleiđir sjálfbćrar lausnir fyrir húseigendur.

Ţađ er áhugavert ađ sjá hvađ Musk lagđi mikiđ á sig til ađ koma netfyrirtćkjum sínum áfram, stanslaus vinna og uppskeran er ríkuleg.

Musk telur ađ lykillinn ađ sköpunargáfu sinni hafi komiđ frá bókalestri í ćsku, sérstaklega teiknimyndasögunum en ţar er ímyndunarafliđ óheft.

Stjórnunarstíll

Í bókinni er stjórnunarstíll Musk ekki skilgreindur en hann lćrđi á hverju nýsköpunarfyrirtćki sem hann stofnađi  og hefur ţróađ sinn eigin stjórnunarstíl. En Musk er kröfuharđur og gerir mestar kröfur til sjálfs sín. Einnig byggđi hann upp öflugt tengslanet fjárfesta og uppfinningamanna sem hentar vel í skapandi umhverfi Silicon Valley.

Ég fann grein á netmiđlinum Business Insider um stjórnunarstíl Musk og kallar hann sjálfur ađferđina nanó-stjórnun. En hún er skyld ofstjórnun (e. micro-management) ţar sem stjórnandi andar stöđugt ofan í hálsmál starfsfólks og krefur ţađ jafnvel um ađ bera allt undir sig sem ţađ ţarf ađ gera. Musk segir ađ hann sé ennţá meira ofan í hálsmáli starfsfólks! (more hands-on).

Ţessi stjórnunarstíll byggist á ađ sögn Musk: "I always see what's ... wrong. Would you want that? When I see a car or a rocket or spacecraft, I only see what's wrong."
"I never see what's right," he continued. "It's not a recipe for happiness."

Framtíđarsýn Musk

Er ađ endurskilgreina flutninga á jörđinni og í geimnum.

Lykilinn ađ góđu gengi fyrirtćkja Musk er skýr framtíđarsýn. Hjá SpaceX er framtíđarsýnin: Hefja landnám á reikistjörnunni Mars og hvetur ţađ starfsmenn áfram og fyllir eldmóđi. Ţeir eru ađ vinna ađ einstöku markmiđi. 

Framtíđarsýnin hjá Tesla er sjálfbćr orka og ađ ferđast í bíl verđur eins og ađ fara í lyftu. Ţú segir honum hvert ţú vilt fara og hann kemur ţér á áfangastađ á eins öruggan hátt og hćgt er. 

Musk hefur skýra sýn međ framleiđslu rafbíla, sjálfbćrni í samgöngum. Í hönnun er Gigafactory verksmiđur sem framleiđa liţíum rafhlöđur sem knýja mun Tesla bílana í framtíđinni.

Fyrir vikiđ hefur Musk náđ ađ safna ađ sér nördum, fólki sem var afburđa snjallt á yngri árum og međ svipađan sköpunarkraft hann sjálfur.

Ţađ gengur vel hjá fyrirtćkjum Musk núna en ţađ hefur gengiđ á ýmsu. Á ţví kunnuga ári 2008 urđu fyrirtćkin nćstum gjaldţrota.

Í nýlegri frétt um SpaceX er sagt frá metári en níu geimförum hefur veriđ skotiđ á loft og Tesla hefur hafiđ framleiđslu á Model 3 af rafbílnum og eru á undan áćtlun.

Tesla

Einkaleyfi Tesla á uppfinningum tengdum rafbílunum hafa veriđ gefin frjáls. Fyrirtćkiđ er rekiđ af meiri hugsjón en gróđavon.


Vindmyllur viđ Ţykkvabć

Ţađ var áhugaverđ ađkoma ađ Ţykkvabć. Sjálfbćr ímynd sem hrífur mann og fćrist yfir á kartöfluţorpiđ. Rafmagniđ sem myllurnar framleiđa er selt inn á kerfi Orku náttúrunnar. Nú vilja Biokraft eigendur vindmyllnanna fjölga myllum og búa til vindmyllugarđ. Íbúar Ţykkvabćjar eru á móti. Sjónmengun og hljóđmengun eru ţeirra helstu rök, ţeir vilja búa í sveit en ekki í raforkuveri.

Framleiđslan á ađ geta fullnćgt raforkuţörf um ţúsund heimila. Samanlagt afl ţeirra 1,2 megavött og áćtluđ framleiđsla allt ađ ţrjár gígavattstundir á ári.

Mér fannst töff ađ sjá vindmyllurnar tvćr. Viđ ţurfum ađ nýta öll tćkifćri til ađ framleiđa endurnýjanlega orku.

Vindmyllur Ţykkvabćr

Vindmyllurnar tvćr eru danskar, af tegundinni Vestas. Ţeir eru festir á 53 metra háa turna. Ţađ ţýđir ađ í hćstu stöđu er hvor mylla liđlega 70 metra há, eđa jafnhá Hallgrímskirkju.


Hvítserkur (771 m)

Á leiđ í Húsavík eystra var keyrt framhjá Hvítserk. Bar fjalliđ af öđrum fjöllum međ sínum frumlega svip. Litasamsetning og  berggangar gera ţađ nćstum fullkomiđ. En Hvítserkur er ekki bara fegurđin heldur stórmerkilegt fjall.

Merking orđsins hvítserkur er ‘hvítur kyrtill (ermalaus eđa ermastuttur)’. Hvítserkur sem örnefni er notađ um eitthvađ sem líkist slíku fati. Ţannig heita eftirfarandi náttúrufyrirbćri Hvítserkur. Hvítserkir eru ţrír á landinu: Foss í Fitjaá í Skorradal í Borgarfirđi, klettur í sjó viđ vestanverđan botn Húnafjarđar í Vestur-Húnavatnssýslu (hann er hvítur af fugladriti) og síđan fyrrgreint fjall. Ţađ hefur einnig veriđ nefnt Röndólfur. Fjalliđ er myndađ úr ljósu súru bergi, rýólíti/líparíti međ svörtum göngum úr blágrýti á milli. 

Ljósa efniđ sem myndar meginhluta fjallsins er flikruberg (ignimbrit), hluti af yfir 300 m ţykku jarđlagi sem myndast hefur af eldskýi viđ gjóskuhlaup úr Breiđvíkureldstöđ litlu norđar. Gegnum ljóst og rauđbleikt flikrubergiđ hríslast dökkir basaltsgangar eđa innskot sem sum tengjast dökkri basaltshúfu efst á tindi fjallsins, en hann er hluti af bólstrabergi og móbergi sem varđ til í öskjuvatni í Breiđvíkureldstöđ. Fjall sem myndađist í setskál.

Flikrubergiđ í Hvítserki er samansett af mismikiđ ummynduđum vikri, basaltmolum og öđrum framandsteinum. Ţar á međal eru zirkon-steindir. Međ aldursgreiningu reyndist aldur sumra á bilinu 126-242 milljón ár. Bendir ţađ til ađ djúpt undir Austfjörđum eđa hluta ţeirra sé til stađar meginlandsskorpa og hafi flikrubergiđ rutt međ sér til yfirborđsins allnokkru af fornu grannbergi gosrásarinnar og zirkon-steindir hafi síđan kristallast út úr kviku í hólfi undir eldstöđinni.

Ţađ hefur gengiđ mikiđ á ţegar fjöllin sunnan og austan Borgarfjarđar eystri mynduđust. Verđi ţetta stađfest međ ítarlegri rannsóknum ţarf ađ hugsa myndun Íslands upp á nýtt, en til ţessa hefur veriđ taliđ ađ Íslands sé ekki eldra en um 16 milljón ára.

Ţetta er stórmerkilegt. Ţađ verđur ţví gengiđ á Hvítserk, mögulega elsta fjall landsins viđ nćsta tćkifćri. 

Hvitserkur

Hvítserkur međ rauđbleikt flikruberg og bergganga, mögulega elsta berg landsins sem inniheldur zirkon-steindir og gćtu veriđ 126-242 milljón ára og tengst myndum Grćnlands eđa hugsanlega flís úr meginlandsskorpu.

Heimildir
Ferđafélag Íslands árbók 2008, Úthérađ eftir Hjörleif Guttormsson
Glettingur, Dyrfjallablađiđ, 55-56 tölublađ 2011
Ferlir.is - Borgarfjörđur - Breiđavík - Húsavík - Lođmundarfjörđur


Nćsta síđa »

Um bloggiđ

Sigurpáll Ingibergsson

Höfundur

Sigurpáll Ingibergsson
Sigurpáll Ingibergsson
Hornfirðingur búsettur í Kópavogi. Árgerð 1965.
Des. 2017
S M Ţ M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            

Myndaalbúm

Nýjustu myndir

  • IMG 4410
  • IMG 4385
  • IMG 4421
  • Á afskekktum stað
  • Tíminn051071

Heimsóknir

Flettingar

  • Í dag (16.12.): 0
  • Sl. sólarhring: 7
  • Sl. viku: 50
  • Frá upphafi: 159197

Annađ

  • Innlit í dag: 0
  • Innlit sl. viku: 45
  • Gestir í dag: 0
  • IP-tölur í dag: 0

Uppfćrt á 3 mín. fresti.
Skýringar

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband