Fęrsluflokkur: Bękur

Elon Musk

Elon MuskElon Musk er enginn venjulegur mašur. Fremstur frumkvöšla ķ dag og er aš skapa framtķš sem er ķ anda gullaldar vķsindaskįldskaparins.

Var aš klįra vel skrifaša kilju um forstjóra SpaceX, milljaršamęringinn, frumkvöšulinn, fjįrfestinn, verkfręšinginn og uppfinningamanninn Elon Musk eftir Ashlee Vance.  En nafniš Musk hefur oft heyrst ķ sambandi viš nżsköpun, sjįlfbęrni og frumkvöšlastarfsemi undanfariš.

Ęvi

Elon Musk fęddist ķ Pretorķu ķ Sušur Afrķku 28. jśnķ 1971 og er žvķ 46 įra gamall. Hann įtti erfiša ęsku, lenti ķ einelti og foreldrar hans skildu. Bjó hann hjį föšur sķnum en foreldrar hans og afar og ömmur  voru ęvintżragjarnt fólk.  Hann viršist hafa veriš į einhverfurófi. Elon var einfari og nörd, öfugt viš systkini sķn, hann las mikiš og mundi allt sem hann las. Žegar allar bękur į bókasafninu höfšu veriš lesnar, sérstaklega ęvintżrabękur, sci-fi og teiknimyndasögur fór hann aš lesa Encyclopaedia Britannica alfręšioršabókina.

Forritunarhęfileikar fylgdu ķ vöggugjöf og 10 įra gamall lęrši hann upp į eigin spżtur forritun. Tólf įra gamall skrifaši hann tölvuleikinn Blastar og seldi tölvutķmariti. Hann var nörd!

Žegar hann śtskrifašist śr menntaskóla 18 įra įkvaš hann aš fara til Kanada en móšurętt hans kom žašan. Ašskilnašarstefnan ķ Sušur Afrķku og vandamįl tengd henni geršu landiš ekki spennandi fyrir snilling.

Ķ Kanada vann hann fyrir sér og gekk ķ hįskóla en draumurinn var aš flytja til Bandarķkjanna og upplifa drauminn žar ķ Silicon Valley.  Eftir hįskólanįm ķ Pennsylvaniu hóf hann įriš 1995 doktorsnįm ķ Stanford University ķ Kalifornķu og stofnaši meš bróšur sķnum nżsköpunarfyrirtęki sem vann aš netlausninni Zip2.  Eftir mikla vinnu žį var fyrirtękiš selt til Compaq fyrir gott verš. Var hann žį oršinn milljónamęringur. Žį var rįšist ķ nęsta sprotaverkefni sem var X.com, rafręnn banki sem endaši ķ PayPal. Fyrirtękiš var sķšan selt eBay uppbošsfyrirtękinu og söguhetjan oršinn yngsti milljaršamęringur heims.

Nęsta skref var aš lįta ęskudraum rętast,nżta aušęfin og helga sig geimnum.  Įriš 2002 stofnaši hann geimferšafyrirtękiš SpaceX sem hannar endurnżtanlegar geimflaugar. Markmišiš er aš flytja vörur śt ķ heim og hefja landnįm į reikistjörnunni Mars.  Žegar geimęvintżriš var komiš vel į veg žį stofnaši hann rafbķlafyrirtękiš Tesla sem og markmišiš sjįlfbęrir og sjįlfkeyrandi bķlar. 

Einnig er hann stjórnarformašur ķ SolarCity, rįšgjafarfyrirtęki sem innleišir sjįlfbęrar lausnir fyrir hśseigendur.

Žaš er įhugavert aš sjį hvaš Musk lagši mikiš į sig til aš koma netfyrirtękjum sķnum įfram, stanslaus vinna og uppskeran er rķkuleg.

Musk telur aš lykillinn aš sköpunargįfu sinni hafi komiš frį bókalestri ķ ęsku, sérstaklega teiknimyndasögunum en žar er ķmyndunarafliš óheft.

Stjórnunarstķll

Ķ bókinni er stjórnunarstķll Musk ekki skilgreindur en hann lęrši į hverju nżsköpunarfyrirtęki sem hann stofnaši  og hefur žróaš sinn eigin stjórnunarstķl. En Musk er kröfuharšur og gerir mestar kröfur til sjįlfs sķn. Einnig byggši hann upp öflugt tengslanet fjįrfesta og uppfinningamanna sem hentar vel ķ skapandi umhverfi Silicon Valley.

Ég fann grein į netmišlinum Business Insider um stjórnunarstķl Musk og kallar hann sjįlfur ašferšina nanó-stjórnun. En hśn er skyld ofstjórnun (e. micro-management) žar sem stjórnandi andar stöšugt ofan ķ hįlsmįl starfsfólks og krefur žaš jafnvel um aš bera allt undir sig sem žaš žarf aš gera. Musk segir aš hann sé ennžį meira ofan ķ hįlsmįli starfsfólks! (more hands-on).

Žessi stjórnunarstķll byggist į aš sögn Musk: "I always see what's ... wrong. Would you want that? When I see a car or a rocket or spacecraft, I only see what's wrong."
"I never see what's right," he continued. "It's not a recipe for happiness."

Framtķšarsżn Musk

Er aš endurskilgreina flutninga į jöršinni og ķ geimnum.

Lykilinn aš góšu gengi fyrirtękja Musk er skżr framtķšarsżn. Hjį SpaceX er framtķšarsżnin: Hefja landnįm į reikistjörnunni Mars og hvetur žaš starfsmenn įfram og fyllir eldmóši. Žeir eru aš vinna aš einstöku markmiši. 

Framtķšarsżnin hjį Tesla er sjįlfbęr orka og aš feršast ķ bķl veršur eins og aš fara ķ lyftu. Žś segir honum hvert žś vilt fara og hann kemur žér į įfangastaš į eins öruggan hįtt og hęgt er. 

Musk hefur skżra sżn meš framleišslu rafbķla, sjįlfbęrni ķ samgöngum. Ķ hönnun er Gigafactory verksmišur sem framleiša ližķum rafhlöšur sem knżja mun Tesla bķlana ķ framtķšinni.

Fyrir vikiš hefur Musk nįš aš safna aš sér nördum, fólki sem var afburša snjallt į yngri įrum og meš svipašan sköpunarkraft hann sjįlfur.

Žaš gengur vel hjį fyrirtękjum Musk nśna en žaš hefur gengiš į żmsu. Į žvķ kunnuga įri 2008 uršu fyrirtękin nęstum gjaldžrota.

Ķ nżlegri frétt um SpaceX er sagt frį metįri en nķu geimförum hefur veriš skotiš į loft og Tesla hefur hafiš framleišslu į Model 3 af rafbķlnum og eru į undan įętlun.

Tesla

Einkaleyfi Tesla į uppfinningum tengdum rafbķlunum hafa veriš gefin frjįls. Fyrirtękiš er rekiš af meiri hugsjón en gróšavon.


Land föšur mķns

Ich bin ein Berliner!

Ég heimsótti Berlķn ķ vor yfir helgi, naut lķfsins og kynntist sorglegri sögu borgarinnar.  Hóteliš var į Alexanderplatz stutt frį helsta stolti Austur-Žżskalands, 368 m hįum sjónvarpsturni milli Marķukirkjunnar og rauša rįšhśssins, en hverfiš tilheyrši Austur-Berlķn og žvķ sįust styttur af Karl Marx og Friedrich Engels ķ almenningsgöršum. Hśsin ķ hverfinu voru ķ austurblokkarstķl en žegar gengiš var eftir skemmtigötunni: „Unter den Linden", sem er veglegasta gatan ķ Berlķn tók glęsileikinn viš.

Žar var Humboldt hįskólinn sem hefur ališ 29 nóbelsveršlaunahafa, Dómkirkjan, DDR-safniš, safnaeyjan, glęsileg sendirįš, įin Speer meš fljótabįtinn Captain Morgan. Trabantar ķ öllum litum vöktu athygli og viš enda götunnar er helsta kennileiti Berlķnar, Brandenborgarhlišiš. Skammt frį hlišinu er Žinghśs Žżskalands meš sķna nżtķsku glerkślu.

Ķslenska sendirįšiš ķ Berlķn var einnig heimsótt en žaš er sameiginlegt meš Noršmönnum, Svķum, Finnum og Dönum. Flott hönnun, sameiginleg móttaka en sjįlfstęšar sendirįšsbyggingar. Vatniš milli sendirįšanna į reitnum tįknar hafiš į milli landanna.

Ķ mat og drykk var žżskt žema. Hofbrau-Berlin var heimsótt, ekta žżskur bjórgaršur og snętt svķna schnitzel meš Radler bjór.  Sķšar var Weihnstephan veitingastašurinn heimsóttur og snętt hlašborš frį Ölpunum sem vakti mismikla lukku.

Ķ borgarferšum er naušsynlegt aš fara ķ skipulagša skošunarferš og žį bęttist viš sagan um 17. jśnķ strętiš, leifar af Berlķnarmśrnum sem klauf borgina ķ tvennt, nżbyggingar į dauša svęšinu į Potsdamer Platz, Neukölln, Tempelhof flugvöllurinn, Bessastaši Žżskalands, Bellevue Palace eša forsetahöllina, tómt heimili kanslarans en nśverandi kanslari, Angela Merkel bżr ķ eigin ķbśš, umhverfisvęnt umhverfisrįšuneyti,  Checkpoint-charlie, Zoo Station sem minnti į Actung Baby plötu U2, heimili Bowie į Berlķnarįrum hans, höfušstöšvar Borgarlķnu Berlķnar, HB, kebab, aspars og Berliner weissbier.

Hjį Zoo Station męttust gamli og nżi kirkjutķminn. Hįlfsprengd minningarkirkja Vilhjįlms keisara minnti į heimsstyrjöldina sķšari en hryšjuverk voru framin žarna 19. desember 2016 žegar 11 létust er vörubifreiš var ekiš į fólk į jólamarkaši.

Minningarreitur um Helförina var heimsóttur. 2.711 misstórar grįar steinblokkir sem minna į lķkkistur. Aldrei aftur kom ķ hugann. Kaldhęšnislegt aš jaršhżsi Hitlers var stutt frį.

Įhrifamikill stašur var minningarreitur ķ Treptower Park um sovéska hermenn sem féllu ķ orrustunni um Berlķn ķ aprķl-maķ 1945. Um 80.000 féllu og eru 5.000 hermenn Rauša hersins grafnir žarna. 
Į leišinni aš stęrsta minnismerkinu, 12 metra styttu af hermanni meš sverš og brotinn hakakross, haldandi į barni voru steinblokkir sem tįknušu eitt af rįšstjórnarrķkjunum.

Land föšur mķns

Land-fodur-minsŽegar hugurinn reikaši um orrustuna um Berlķn ķ Treptower garšinum žį rifjašist upp aš hafa heyrt um bók, Land föšur mķns eftir žżsku blaša- og sjónvarpskonuna Wibke Bruhns. Ég varš įkvešinn ķ aš kaupa žessa bók og lesa strax viš heimkomu.

Bókin er stórmerkileg og mjög įhrifamikil eftir stutta Berlķnarferš. Mašur lifši sig betur inn ķ söguna og hįpunkturinn er žegar Wibke lżsir gönguferš föšur sķns eftir götunni Unter den Linden eftir loftįrįs bandamanna. Flestar byggingar hrundar og eldur logaši vķša. Vatnslaust og rśstir žrišja rķkisins blasa viš.  Žetta  kallaši į gęsahśš.

Lesandinn fęr beint ķ ęš ķ einum pakka sögu Žżskalands allt frį žvķ žaš var keisaradęmi, atburšarįs tveggja styrjalda og hina undarlegu sögu millistrķšsįranna meš uppgangi Nasista. Um leiš og höfundurinn rekur sögu fjölskyldu sinnar reynir hśn aš greina afstöšu žeirra og žįtttöku ķ vošaverkum strķšsins.

Wibke hefur śr miklu magni af skjölum föšur sķns og ęttar sinnar Klamrothanna ķ Halberstadt sem voru efnamiklir kaupsżslumenn og išnjöfrar. Hśn nęr aš kynnast foreldrum sķnum upp į nżtt og mišla okkur af heišarleika, ekkert er dregiš undan.


Žórbergur ķ Tjarnarbķó

„Sį sem veitir mannkyninu fegurš er mikill velgeršarmašur žess. Sį sem veitir žvķ speki er meiri velgeršarmašur žess. En sį sem veitir žvķ hlįtur er mestur velgeršarmašur žess.“ - Žórbergur Žóršarson

Öll žrjś bošorš Žórbergs eru uppfyllt ķ žessari sżningu, Žórbergur ķ Tjarnarbķó. Mašur sį meiri fegurš ķ sśldinni, mašur var spakari og mašur varš glašari eftir kvöldstund meš Žórbergi.

Er ungur ég var į menntaskólaįrunum, žį fór ég į Ofvitann ķ Išnó og skemmti mér vel. Man mjög vel eftir frįbęrum  samleik Jóns Hjartarsonar og Emils Gušmundssonar.  Nżja leikritiš ristir ekki eins djśpt.

Ef hęgt er aš tala um sigurvegara ķ leiksżningunni er žaš Mamma Gagga sem leikin er af Marķu Hebu Žorkelsdóttur. Hśn fęr sitt plįss og skilar žvķ vel. Į eftir veršur ķmynd hennar betri. Lķklega er žaš śt af žvķ aš meš nżlegum śtgįfum bóka hefur žekking į hlutverki hennar aukist og svo er verkiš ķ leikgerš Eddu Bjargar Eyjólfsdóttur og žašan kemur femķnķsk tenging.

Leikmynd er stķlhrein og einföld. Vištal ķ byggt į fręgum vištalsžętti, Mašur er nefndur og spurningar sóttar ķ vištalsbók,  ķ kompanķ viš allķfiš. Snišug śtfęrsla.  Sveinn Ólafur Gunnarsson skilar Magnśsi spyrli og  vel og veršur ekki žurrausinn.  Frišrik Frišriksson į įgęta spretti sem Žórbergur. Sérstaklega fannst mér hann góšur žegar hann tók skorpu ķ Umskiptingastofunni meš Lillu Heggu ķ Sįlminum um blómiš. Stórmerkar hreyfimyndir af Žórbergi aš framkvęma Mullersęfingar lyfta sżningunni upp į ęšra plan.

Mannbętandi sżning og ég vona aš fleiri sżningar verši fram eftir įri. Meistari Žórbergur og listafólkiš į žaš skiliš.

Žórbergur


Mjóifjöršur

Sum örnefni eru augljós. Hér er eitt.
Mjóifjöršur, 18 km langur og vešursęll, į milli Noršfjaršarflóa og Seyšisfjaršar. Žorp meš 24 ķbśa ķ Brekkužorpi, eitt minnsta žorp landsins. Heišin lokuš yfir veturinn. Kilfbrekkufossar, rygšašur landgönguprammi, hvalveišistöš og gamli tķminn heilla mann.
Hvalveišistöš Ellefsens var į Asknesi og var byggš af Noršmönnum um aldamótin 1900 og var ein stęrsta ķ heimi. Sem betur fer er tķmi hvalveiša lišinn.


Malarvegur liggur nišur ķ fjöršinn, inn Slenjudal, yfir Mjóafjaršarheiš og alveg śt į Dalatanga. Žaš var gaman aš keyra nišur ķ Mjóafjörš. Į hlykkjóttri leišinni sįst Prestagil, žar bjó tröllskessa sem tęldi til sķn presta ķ Mjóafirši og ķ Sólbrekku var hęgt aš fį fręgar vöfflur. Ķ kirkjugaršinum er eitt veglegsta grafhżsi fyrir einstakling sem til er į landinu. Žar hvķlir Konrįš Hjįlmarsson (1858-1939).

Einnig var bókin "Hann er sagšur bóndi" ęviferisskżrsla Vilhjįlms Hjįlmarssonar keypt meš vöfflunni og lesin er heim var komiš. Gaf žaš meiri dżpt ķ sögu fjaršarins og bóndans! 

Mjóifjöršur

Mjóifjöršur séšur ofan af Mjóafjaršarheiši meš Fjaršarį fyrir mišju. 


Everest ****

Fyrir nokkrum įrum fór ég į bókamarkaš ķ Perlunni. Um tķužśsund titlar voru ķ boš en ašeins ein bók nįši aš heilla mig en žaš var bókin Į fjalli lķfs og dauša (Into Thin Air) eftir Jon Krakauer.  Kostaši hśn ašeins 500 kall. Voru žaš góš kaup.

a_fjalli_lifs_og_daudaÉg var stórhrifinn af bókinni og vakti hśn margar spurningar um hįfjallamennsku. Krakauer veltir upp mörgum steinum og sér litla dżrš ķ hįfjallaklifri nśtķmans. En margir fjallgöngumenn hafa ekkert žangaš aš gera. Žaš er įvķsun į slys. Einnig upplifši ég bókina betur žvķ ķslensku fjallamennirnir žrķr sem nįšu toppi Everest ķ maķ 1997 fléttušu sögusviš myndarinnar inn ķ söguna. 

Auk žess hafa fjallamennirnir Peter Habeler, Ed Viesturs og David Breashears komiš hingaš til lands į vegum FĶFL og haldiš góša fyrirlestra.

Žvķ var ég spenntur fyrir stórmyndinni ķ žrķvķdd, Everest sem stjórnaš er aš Baltasar Kormįk.

EverestMargar įhugaveršar persónur og góšar persónulżsingar ķ bókinni sem er vel skrifuš. Skyldi myndin nį aš  skila žvķ?

Stórmyndin er sögš frį sjónarhorni Rob Hall (Jason Clarke) en hann sżndi mikiš ofdramb, hafši komiš mörgum óžjįlfušum feršamönnum į toppinn. Ašrar įhugaveršar persónur eru: Bréfberinn Doug Hansen (John Hawkes) sem var aš fara ķ annaš sinn og besti klifrarinn. Beck Weathers, (Josh Brolin) sem er óhóflega kumpįnalegur meinafręšingur frį Dallas ķ Texas. Rśssneski leišsögumašurinn Anatoli Boukreev, leikinn af Ingvari Siguršssyni. Hann žurft ekkert sśrefni. Scott Fisher (Jake Gyllendal) hinum leišangursstjóranum sem er lżst sem kęrulausum og veikum leišsögumanni. Kona Halls,Jan Arnold (Keira Knightley) kemur inn į mikilvęgu augnabliki en myndin er ekki bara fjallamynd, heldur um samskipti fólks. Hafa eflaust margir fellt tįr žegar sķšasta samtal žeirra hjóna fór fram. Sögumašurinn ķ bókinni Krakauer (Michael Kelly) kemur lķtiš viš sögu, er įhorfandi.

Mér fannst meistaralega vel gert hvernig Baltasar notar Krakauer ķ myndinni en hann varpar fram spurningunni: "Til hvers ertu aš fara į toppinn", og leišangursmenn svara af hreinskylni. Įhrifarķkast er svar bréfberans Doug en hann vildi vera fyrirmynd skólakrakkanna ķ Sunrise-grunnskólanum, dreyma stóra og litla drauma og žunglyndiš hjį Beck.

Sjerparnir fį litla athygli ķ myndinni en vega žyngra ķ bókinni. Enda markašur fyrir myndina Vesturlandabśar.

Eflaust į myndin eftir aš fį tilnefningar fyrir grafķk og tęknibrellur en ég sat framarlega og naut myndin sķn ekki į köflum ķ gegnum gleraugun. Mér fannst sumt mega gera betur. 

Ķ 8000 metra hęš hafa menn ekki efni į aš sżna samśš. Žaš kom ķ ljós ķ myndinni. Hver žarf aš sjį um sjįlfan sig žvķ fjalliš, vonda afliš ķ sögunni į alltaf sķšasta oršiš.

Ekki er fariš djśpt ofan ķ orsök slyssins en Krakauer kafaši djśpt ķ bókinni. Göngumenn įttu aš snśa kl. 14.00 en virtu žaš ekki. Fyrir vikiš lįgu 8 manns ķ valnum eftir storm. Hefšu menn virt reglur, žį hefši žessi saga ekki veriš sögš.

Balti žekkir storma, rétt eins og ķ Djśpinu žį var stśdķóiš yfirgefiš og haldiš śt ķ storminn. Žaš gefur myndinni trśveršugleika.

Hljóš og tónlist spilar vel innķ en žaš žarf aš horfa aftur į myndina til aš stśdera hana. Žrķvķddarbrellur koma nokkrum sinnum vel śt og gera menn lofthrędda. Gott atriši žegar klaki fór śt ķ sal ķ einu snjóflóšinu. Margir gestir viku sér undan klakastykkinu.

Įgętis stórslysamynd sem sendir mann um stund til Himalaya og nęsta skref er aš lesa bók ofurmennisins Boukreev, The Climb.

#everestmovie


ķsöldin og hornfirskir jöklar

Nżlega var opnuš nż gönguleiš um Breišarįrmörk en hśn er fyrsti hluti af Jöklastķg, frį Öręfum og yfir ķ Lón. Fyrsti hluti er um fimmtįn kķlómetra og tengir saman žrjś jökullón, Jökulsįrlón, Breišįrlón og Fjallsįrlón.

Žetta er falleg gönguleiš fyrir augaš og į leišinni eru fręšsluskilti meš żmiss konar gagnlegum, fróšlegum og skemmtilegum upplżsingum mešal annars um gróšurfar, fuglalķf og sambżli manns og jökuls.

Žį dettur manni ķ hug fyrstu rannsóknir į ķsaldarkenningunni en hśn kom fyrst fram 1815. Nokkrir leišangar vor farnir til Ķslands til aš rannsaka nįttśruna. Ķ bókinni ĶSLANDSFERŠ SUMARIŠ 1857, śr minnisblöšum og bréfum frį Nils O:son Gadde, segir frį fyrstu rannsóknarferš Svķa undir stjórn Otto Torell. Ašalvišfangsefni var įhrif ķsaldarjökla į myndun landsins

ice-age-cover"Heišurinn af žvķ aš leiša kenningar um ķsöldina til sigurs ķ Evrópu og brjóta nišur trśna į syndaflóšiš og öll afbrigši hennar, į Svķinn Otto Torell, sem meš reynslunni śr feršum sķnum į sjötta og sjöunda tug nķtjįndu aldar į Ķslandi, Gręnlandi og Spitsbergen, sannfęršist og sannaši aš ekki einungis okkar land, heldur lķka Noršur-Žżskaland, hafi einhvertķmann veriš žakiš jökli.“   - 

Svo skrifar Hans W:son Ahlmann, „Pa skidor och till hast i Vatnajokulls rike“

Svo segir ķ bókinni: 

Śr skżrslu Torrels  Svķnafell viš Öręfajökul žann 5. Įgśst

„Heinabergsjökull rennur saman viš Skįlafellsjökul og snertir hérumbil annan jökul austar. Framan jökulsins var bergiš nśiš og rįkaš meš įlagshlišina aš jöklinum, en stefna rįkanna kom ekki heim viš jökulinn eins og hann er nś, heldur viš žaš sem veriš hefši ef jökullinn hefši veriš stęrri og runniš saman viš eystri jökulinn. Rušningur į ķsnum var ķ framhaldi af Hafrafelli sem stendur į milli Heinabergs- og Skįlafellsjökuls. Er ég fór upp meš Hafrafelli heinabergsmeginn fann ég ekki rįkir viš jökulinn, en greinilegar og vel afmarkašar rįkir śti ķ stóru gili sem nįši frį hlišarrušningi jökulsins skįhallt gegnum nešri hluta bergsins. Žegar ég kom aftur fór ég hinsvegar mešfram žeirri hliš hins jökulsins (Skįlafells) sem lį aš fjallshlķšinni og fann žar vķša hinar fallegustu rįkir, żmist fast viš ķsinn eša viš jökulrušninginn. Žó undarlegt megi viršast myndušust rįkir į kletti einum horn hver viš ašra, en ķ žvķ er einmitt fólgin röksemd Waltershausens geng žvķ aš hinar ķslensku rįkir haf myndast af jöklum.

Sporšurširnar eru yfirleitt śr smįhnullungum, möl og sandi og gegnbleyttar af jökulįnni, en jaršaruršingar eru aftur į móti miklu meira śr stórgrżti og björgum."

Svo er merkilegt hér:

„Milli Heinabergs- og Breišamerkjurjökuls fór ég upp žrjį fjalldali sem lokušust ķ botninn af jöklum uppi ķ fjöllunum sem ganga śt śr Klofajökli. Žeir voru įkaflega forvitnilegir, žar sem greinilegt var aš žeir voru botnar gamalla jökla. Žvert yfir dalbotninn fjalla į milli lįgu nunir bergstallar meš rįkum sem lįgu inn dalina, samsķša stefnu žeirra. Sumstašar hafši nśningurinn grafiš skįlar ķ bergiš ķ dölunum.“ (bls. 160)

Einnig framkvęmdu leišangursmenn skrišhrašamęlingar į Svķnafellsjökli ķ Öręfum, žęr fyrstu hér į landi.

Hér eru lķklega Birnudalur, Kįlfafellsdalur og Hvanndalur sem Torell hefur heimsótt. Žaš vęri gaman aš finna bergstallana meš rįkum og skįlar ķ berginu. 

Žvķ mį segja aš hornfirskir jöklar hafi įtt žįtt ķ aš stašfesta ķsaldarkenninguna. Vonandi veršur minnst į žetta į upplżsingaskiltunum. Gott innlegg fyrir menningartengda feršažjónustu.


Ķslandsferš sumariš 1857

Fyrir nokkru įskotnašist mér bók ĶSLANDSFERŠ SUMARIŠ 1857, śr minnisblöšum og bréfum frį Nils O:son Gadde (1834-1904).

Žetta var fyrsti sęnski vķsindaleišangurinn til Ķslands undir stjórn Otto Torell (1828-1900), en feršafélagi hans var Nils 0:son Gadde sem skrifaši hjį sér lżsingar į feršinni og žvķ sem fyrir augu bar. Tveir ašrir Svķar voru meš ķ leišangrinum, Cato og Andres.

nilsosongadde_islandsferdsumarid1857

Leišangurinn hófst ķ Žistilfirši og endaši į Akureyri meš viškomu į Mżvatni. Žeir unnu aš rannsóknum į jöklum ķ Hornafirši og męldu skrišhraša Svķnafellsjökuls ķ Öręfum.

En Skjaldbreiš er mér ofarlega ķ huga į Jónsmessu eftir Jónsmessugöngu meš Feršafélaginu um sķšustu helgi. Žegar žeir félagar koma aš Žingvöllum ķ lok įgśst og lżsa furšum landsvęšisins og žegar žeir sjį Skjaldbreiš skrifar Gadde:

„Žingvallasvęšiš myndast af illręmdum hraunstraumi sem ķ annan endann teygir sig til upphafs sķns, hinnar snęvi žöktu hraundyngju Skjaldbreišar – heiti fjallsins er samsett śr tveim oršum sem tįkna skjöldur og breišur – en sökkvir hinum ķ Žingvallarvatn.  Į žessum hraunflįka eru hinar nafnfręgu gjįr, Almannagjį og Hrafnagjį, įsamt fleiri gjįm smęrri.  Ķ nokkrum žeirra getur mašur séš nišur 100-200 fet: allt sem žar er aš sjį er gert śr miklum hraunbjörgum.  Einnig finnast stórir hellar į jöršinni, sennilega žannig til oršnir aš hrauniš hefur haldiš įfram aš renna undir yfirboršinu eftir aš  žaš var storknaš„   

"Ķ hinu mikla dalflęmi blasir viš jafnrunniš hraun meš djśpum gjįm, bįšum megin žess fjallgaršarnir sem afmarka žaš og fyrir botninum Skjaldbreiš meš sinni breišu bungu."                                    (bls. 113, Ķslandsferš sumariš 1857)

Hér er Gadde eflaust undir įhrifum frį Jónasi Hallgrķmssyni, nįttśrufręšingi og skįldi sem feršašist um Ķsland sumariš 1841. Į ferš sinni um Žingvallasvęšiš villtist hann frį feršafélögum sķnum og orti kvęšiš Fjalliš Skjaldbreišur sem birtist fyrst ķ 8. įrgangi Fjölnis įriš 1845. Ķ ljóšinu bregšur skįldiš upp skemmtilegri mynd af sögu svęšisins, tilurš Skjaldbreišar og žįtt žess ķ myndun Žingvallavatns. Hér er fyrsta erindiš:

Fanna skautar faldi hįum,
fjalliš, allra hęša val;
hrauna veitir bįrum blįum
breišan fram um heišardal.
Löngu hefur Logi reišur
lokiš steypu žessa viš.
Ógna-skjöldur bungubreišur
ber meš sóma rjettnefniš.

En Jónas vissi heldur ekki um landrekskenninguna né ķsaldarkenninguna en fyrstu hugmyndir um ķsöld komu fram um 1815 og uršu ekki višurkenndar fyrr en um mišja nķtjįndu öldina. 

Kvęšiš lifir, žótt kenningin um myndun žess sé ķ einhverjum atrišum fallin. En rómantķkin ķ kringum žaš hefur haldiš ķmynd Skjaldbreišar og Žingvalla į lofti.

Svo heldur lķfsnautnamašurinn Gadde įfram nokkur sķšar:

„Almannagjį vestan hraunstraumsins śr Skjaldbreiš og  Hrafnagjį austan hans uršu til viš žaš aš hraunflįkinn, sem er jaršmķla į breidd, sökk. Vesturveggur Almannagjįr og austurveggur Hrafnagjįr mynda standberg sem gagnstęšir veggir gjįnna sprungu frį viš sig hraunsins į milli žeirra

Žarna er ekki komin žekking į landrekskenningunni en ummerki hennar eru augljós į Žingvöllum en 1915 setti žżski jaršešlisfręšingurinn Alfred Wegener (1880-1930) kenninguna fram ķ bókinni Myndun meginlanda og śthafa įriš 1915.   

Gadde er eins og flestir feršamenn bergnuminn af nįttśrufegurš landsins og bókstaflega į kafi ķ żmsum undrum: eldfjöllum, goshverum, fossum og sólarlagi.

Žaš er gaman aš lesa 158 įra frįsögn, en žekking og skilningur į landmótun hefur aukist en upplifunin er įvallt sś sama

 


The Secret Life of Walter Mitty ****

"Life is about courage and going into the unknown"

Mitty Ķsland er hiš óžekkta, spennandi, ęvintżri.

Ķsland er ķ ašalhlutverki ķ stórmyndinni The Secret Life of Walter Mitty og mį žakka eldgosinu Eyjafjallajökli athyglina.

Ben Stiller er leikstjóri og ašalleikari kvikmyndarinnar The Secret Life of Walter Mitty en hśn er gerš eftir samnefndri smįsögu sem kom śt įriš 1939 eftir James Thurber og kvikmynd frį 1947. Einnig hafa nżlega veriš framleiddir sjónvarpsžęttir.

Walter Mitty er ķ óöruggustu vinnu hjį LIFE tķmaritinu, leggur hart aš sér viš framköllun į einstökum ljósmyndum, sérstaklega frį Sean O'Connell, okkar RAX, sem leikinn er af Sean Penn. Nż tękni er aš taka völdin, starfręna tęknin. Netśtgįfa.

Nżrri tęki fylgja breytingar. Sjį mį fyrir sér ķ myndinni breytingarstjórann, śtvarpsstjórann Pįll Magnśsson.

Mitty helgar starfinu lķfi sķnu og gerir fįtt markvert. Hann bętir žaš upp meš dagdraumum eins og viš öll žekkjum. Hann tekur dagdraumana alla leiš og dettur śt.

Myndin er žvķ óšur til starfsmanna į plani.

Žegar umbreytingin į sér staš, žį žarf aš grķpa ķ taumana. Mitty dregur djśpt andann og heldur į vit hins ókunna. Hann įkvešur aš leita uppi RAXA og fer ķ ęvintżraferš til Gręnlands og žašan til Ķslands. Sķšan til Afganistan. Ęvintżrin gerast ekki betri nś til dags.

Loks fęr Ķsland aš vera Ķsland.

Yfirleitt er landiš notaš fyrir önnur lönd en hér talar landiš fyrir sjįlft sig. En tökur į landinu eru einnig notašar ķ önnur atriši.   Fyrir Hornfiršinga eru nokkur falleg og góš skot. Hornafjaršarflugvöllur tekur į móti stęrstu flugvél sem lent hefur į vellinum fyrr og sķšar. Einnig sést Vestrahorn meš Skaršsfjöršinn ķ sinni fallegustu mynd.

Nokkrir ķslenskir leikarar koma viš sögu. Stęrsta bitann fęr Ólafur Darri Ólafsson, žyrluflugmašur. Ari Matthķasson er góšur sjómašur og kennir framburš į tungubrjótinum Eyjafjallajökull. Žórhallur Siguršsson (ekki Laddi) er grįsprengdur skipstjóri. Einnig er mikill asi į Gunnari Helgasyni hótelhaldara.

Vel gerš gaman- og ęvintżramynd meš rómantķskri hlišarsögu. Glęsileg umgjörš enda hafa myndatökumenn haft śr miklu og fallegu myndefni aš moša.  Athyglisveršur kreditlisti ķ lokinn en žį er filman lįtin njóta sķn meš póstkortamyndum flestum frį Ķslandi.

Helsti galli myndarinnar eru aš samtöl eru hęg og framvinda sögunnar ķ byrjun.

Myndin fęr fķna dóma erlendis en var frumsżnd vķša į jóladag. Žetta er mikil og góš kynning fyrir Ķsland.  Sé henni fylgt rétt eftir munu fylgja margir feršamenn.

Nś er bara aš vona aš stjórnvöld setji sjįlfbęrni og gręn višmiš į oddinn svo komandi kynslóšir geti įfram nżtt landiš fyrir stórmyndir. 

Tengill:

https://www.facebook.com/WalterMitty


Ķ fótspor Žórbergs

ŽórbergurVona aš žaš sé góš žįtttaka ķ Framhjįgöngu Žórbergs en Feršafélag Ķslands stendur fyrir žessari stórmerkilegu ferš. Žį gekk skįldiš fullur bjartsżni frį Noršurfirši ķ Ströndum til Reykjavķkur į žrettįn dögum og meš žrettįn krónur ķ vasanum.  Žetta er žekktasta gönguferš ķslenskra bókmennta.

Nś eru slétt 100 įr sķšan žessi stórmerkilega ganga var gengin og er undirbśningur Feršafélagsins til fyrirmyndar.  Glęsilegt skjal er žvķ til vitnis.

Ég kemst žvķ mišur ekki en ętla aš fylgjast meš göngufólki.

Pétur Gunnarsson skrifaši um atburš žennan ķ bókinni ŽŽ ķ fįtęktarlandi og svipti rómantķkinni af atburšinum.


Senn bryddir į Kötlu

BBC hefur įhyggjur af Kötlugosi. Fjöllušu žeir um komandi eldgos ķ grein ķ gęr, "New Icelandic volcano eruption could have global impact". Eru žeir minnugir Eyjafjallagosinu ķ maķ 2010 og įhrif žess į flugumferš.

Fjölmišar vķša um heim hafa vitnaš ķ fréttina og endurómaš įhyggjur sķnar.

Jaršešlisfręšingar eru hógvęrir og gefa yfirlitt lošin svör žegar žeir eru bešnir um aš spį fyrir um nęsta gos eša hve lengi gosiš muni standa yfir sé žaš ķ gangi.  En ég man eftir einni undantekningu.

Spįir Kötlugosi innan fimm įra
Įriš 2004 kom góšur greinarflokkur ķ Morgunblašinu um Kötlu og spįši Freysteinn Sigmundsson, jaršešlisfręšingur og forstöšumašur į Norręnu eldfjallastöšinni, žvķ aš Katla myndi gjósa eftir 2-3 įr eša ķ mesta lagi eftir 5 įr. Hann segir žrjś merki benda til žess aš Kötlugos verši į nęstu įrum.

"Višvarandi landris, aukin jaršskjįlftavirkni og aukinn jaršhiti į undanförnum įrum. Žessi žrjś merki hafa veriš višvarandi frį įrinu 1999 og žaš viršist ekki draga neitt śr atburšarįsinni. Žess vegna tel ég aš fjalliš sé komiš aš žeim mörkum aš žaš bresti į allra nęstu įrum," 

Nś er įriš 2012 aš og ekki bólar į gosi sem senn kemur en mikill órói hefur veriš og ķ október męldust 512 skjįlftar ķ Mżrdalsjökli.   Žrjś įr fram yfir gosspį eru heldur ekki langur tķmi žegar jaršsagan er undir.

Žaš er žvķ gott aš gefa ekki upp tķma ķ jaršvķsindaspįm. Dęmin sanna žaš.

Katla - Saga Kötluelda
Ķ bókinnk Katla - Saga Kötluelda eftir Svisslendinginn Werner Schutzbach er saga Kötluelda rakin frį landnįmi. En eiga Kötlugos aš koma okkur ķ opna skjöldu?  Um Kötlugos 12. október 1918 segir:

"Kötlugosiš haustiš 1918 telst til hinna meiri hįttar gosa og žaš stóš yfir ķ rśmar žrjįr vikur. Aska sem kom upp, dreifšist yfir stór svęši, en einkum til noršausturs."

Ašdragandi Kötluelda
"Žegar nokkru fyrir gosiš veittu menn žvķ athygli, aš austurhluti Mżrdalsjökuls lyftist lķtt eitt, en vesturhlutinn, sem sżr aš Mżrdal, seig svo aš klettar komu ķ ljós, sem įšur voru huldir ķs. Allt sumariš var Mślakvķsl nęr vatnslaus og af įm, sem falla til austurs, var óvenjuleg brennisteinslykt. Mönnum kom žvķ ekki ķ hug, aš Katla kynni aš fara aš gjósa.

Rśmri klukkustund eftir hįdegi hinn 12. október 1918, žaš var laugardagur, fannst ķ Mżrdal stuttur og snarpur jaršskjįlftakippur, svo aš hrikti ķ hśsum. Lausir smįmunir duttu śr hillum og af veggjum. Voru svo ķ hįlftķma sķfelldar smįhręringar og titringur, og mönnum sżndist jöršin ganga ķ bylgjum. Skömmu sķšar sįst öskumökkur stķga upp yfir jöklinum. Hann var aš sjį frį Vķk rétt fyrir vestan fjalliš Höttu. Hann var hvķtur ķ fyrstu, en dökknaši fljótt. Um kvöldiš var hann kolsvartur. Vešur var rólegt og hęgur vestanvindur, svo aš öskumökkurinn hallašist dįlķtiš til austurs."

Um Kötluhlaup segir:
"Rétt eftir aš öskustólpinn steig upp, ruddist jökulhlaup fram. Menn sem gengu į fjalliš Höttu nįlęgt Vķk, žegar gosiš var nżbyrjaš, sįu geysimikinn ljósbrśnan massa vella fram. Hann žyrlaši upp miklum sandi og ryki. Flóšiš streymdi bęši ķ farveg Mślakvķslar og yfir Sandinn ķ įtt til Sandvatns og ruddi meš sér feiknum af grjóti, möl og ķsblökkum. Žegar žessi flóšalda sjatnaši um fimmleytiš, geystist enn meira flóš meš ótrślegum hraša yfir Mżrdalssand og kaffęrši hann allan vestanveršan."

Kötlugosiš 1918 koma žvķ mönnum į óvart og flóšiš ęddi öflugt fram ķ byrjun hamfaranna. Žvķ eru męlingar ķ dag naušsynlegar og  stórfrlóšlegt lęrdómsferli fyrir jaršvķsindamenn okkar. Vonandi verša spįrnar nįkvęmari ķ kjölfariš.

Lįtum Kötlu hśsrįšskonu enda fęrsluna meš sķnum fleyga muldri er sżran fór aš žrotna ķ kerinu ķ Žykkvabęjarklaustri: "Senn bryddir į Barša"

Laufskįlavöršur

Laufskįlavöršur į Mżrdalssandi meš Kötlu ķ baksżn. Litlu vöršurar sem feršamenn hafa hlašiš eiga aš boša gęfu fyrir feršalagiš yfir sandinn. Ķ öflugu Kötluhlaupi gętu žessar vöršur hofiš ķ sandinn.


mbl.is Vķša fjallaš um Kötlu
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Nęsta sķša »

Um bloggiš

Sigurpáll Ingibergsson

Höfundur

Sigurpáll Ingibergsson
Sigurpáll Ingibergsson
Hornfirðingur búsettur í Kópavogi. Árgerð 1965.
Įgśst 2017
S M Ž M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

Myndaalbśm

Nżjustu myndir

  • IMG 4410
  • IMG 4385
  • IMG 4421
  • Á afskekktum stað
  • Tíminn051071

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (24.8.): 2
  • Sl. sólarhring: 21
  • Sl. viku: 98
  • Frį upphafi: 156090

Annaš

  • Innlit ķ dag: 2
  • Innlit sl. viku: 86
  • Gestir ķ dag: 2
  • IP-tölur ķ dag: 2

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband